________________
નયમાંથી નીકળે છે. મીમાંસકેને મત “શબ્દનયમાંથી નીકળે છે. જૈન દર્શન તે સમગ્ર ન વડે ગુંફિત છે.
જૈન દર્શનની સૂક્ષ્મમાં સૂક્ષ્મ કર્મની પદ્ધતિ, સૂક્ષ્મતમ ફિલેફી, નવ તત્ત્વનું સુંદર સ્વરૂપ, ચાર અનુગનું અનુપમ નિરૂપણ, ચાર નિક્ષેપાનું રમ્ય વર્ણન, સપ્તભંગી અને સમયનું સત્ય સ્વરૂપ, સ્યાદ્વાદ-અનેકાન્તવાદની વિશિષ્ટતા, અહિંસાની પરાકાષ્ઠા, તપની અલૌકિકતા, યુગની અજોડ સાધના, અને. વ્રતો-મહાવ્રતનું સૂક્ષ્મ રીતે પરિપાલન વગેરેને પહોંચવાને. અદ્યાવધિ કઈ પણ દર્શન સમર્થ થઈ શક્યું નથી એટલું જ નહીં પણ હજારો વિજ્ઞાનવેત્તાઓ અને તત્ત્વજ્ઞાનીઓ પણ કરેડે–અબજે દ્રવ્યના ખરચે છ જવનિકાયની હિંસાના ભાગે, અને અનેક યન્ત્રાદિકની સહાયથી પણ તેને પહોંચી શક્યા. નથી. આમ છતાં જેટલી શેધ થયેલી છે તે શેના પરિણામે જૈન સિદ્ધાન્તની માન્યતાને અનુરૂપ જ બન્યા છે. અણુસિદ્ધાંત એનું જીવતું–જાગતું ઉદાહરણ છે. આથી જ જગતના મોટા વિજ્ઞાનીઓ, તત્વો, ધુરંધર પંડિતો, અને દેશ-દેશાન્તરના ઉચ્ચ અધિકારીઓ વગેરે પણ તેની મુક્તકંઠે એકધારી પ્રશંસા કરી રહ્યા છે. અને જગતના ધર્મામાં બધી રીતે પૂર્ણ કઈ પણુ ધર્મ હોય તો તે જૈનધર્મ જ છે, એટલું જ નહિ, ભયંકર યુદ્ધના માર્ગે જઈ રહેલા રાષ્ટ્રો ને વિશ્વશાંતિને માર્ગ બતાવી શકે છે એવી ક્ષમતા રાખનારો કેઈમાર્ગ હેય તે. તે જૈનધર્મના સિદ્ધાંતમાં જ છે.
આ બાબતમાં કેટલાક પાશ્ચાત્ય વિદેશી વિદ્વાનેએ તથા
