________________
વાતી-અઘાતી કર્મ નિદ્રા + ૧૬ કષાય = ૮૭. એમાં તે તે જેડકામાંથી વારાફરતી એકેક ઉદયમાં આવે. બાકી ૩૩ અપરાવર્તમાન છે. અહીં ઉદયમાં નિકાદિ પાંચમાંથી અને ક્રોધાદિ ચારમાંથી એક સમયે એક જ ઉદયમાં હોય. ક્રોધ હોય ત્યારે માન નહિ....વગેરે માટે એને ઉદયમાં પરાવર્તમાન કહ્યા. જ્યારે એજ કષાય બંધમાં અપરાવર્તમાન હવાથી ક્રોધાદિ ચારેય એકસાથે બંધાય છે. કર્મબંધને નિયમ–પુણ્યપાપની ચતુભગી
આ સાથે એ સમજવાનું છે કે જીવ જ્યારે શુભ ભાવમાં વર્તતે હેય દા. ત. સમ્યફવ, દયા, ક્ષમા, નમ્રતા દેવ-ગુરુભકિત, વ્રત, સંયમ વગેરેના ભાવવાળે હેય, ત્યારે શુભ કર્મ બાંધે છે. એથી ઉલટું હિંસાદિ પાપ, વિષયાસક્તિ, ક્રોધાદિ કષાય, મિથ્યાત્વ, વગેરેના ભાવમાં વર્તતે હોય ત્યારે અશુભ કર્મ બાંધે છે. ધાર્મિક ક્રિયા અને આચારને આ પ્રભાવ છે કે જીવને તે શુભ ભાવમાં રાખે છે તેથી એ શુભ કર્મ બાંધનાર બને છે. અલબત ત્યાંય જે કઈ ધનની લાલસા કે કેઈના પર ગુસ્સે વગેરે કરે, તે એ અશુભ ભાવ થવાથી અશુભ કર્મ બાંધે છે. છતાં બહુધા એવું બને કે આરંભ– સમારંભ, વિષય, પરિગ્રહ વગેરેની સાંસારિક ક્રિયાઓ સામાન્ય રીતે અામ ભાવની પ્રેરક છે માટે એ અશુભ કિયા છે; ત્યારે ધાર્મિક ક્રિયા શુભ ભાવની પ્રેરક છે માટે શુભ ક્રિયા છે; એટલે એ શુભ કર્મની કમાઈ કરાવે છે. શુભ ભાવ જગાડવા-વધારવા
