________________
નવપદ દર્શન
૧૨૧
પ્રશ્ન–ક્ષા પશમિક સમ્યકત્વની સ્થિતિ કેટલી ?
ઊત્તર–ક્ષાપશમિકની ઉત્કૃષ્ટસ્થિતિ છાસઠ સાગરેપમાં ઝાઝેરી હોય છે. જઘન્ય અન્તમુહૂર્ત પ્રમાણ હોય છે, ક્ષાપશમિક સમ્યકત્વ જીવને વધારેમાં વધારે અસંખ્યવાર પણ થાય છે, મોટા ભાગના જીવમાં ક્ષાપશમિક સમ્યકત્વ જ હોય છે, તે ચેથાથી સાતમા ગુણઠાણા સુધી લાભે છે.
પ્રશ્ન–ક્ષાયિક સમ્યકત્વની સ્થિતિ કેટલી ?
ઊત્તર–તેત્રીશ સાગરોપમ ઝાઝેરી હોય છે, ક્ષાયિક સમ્યકત્વ આવેલું જતું નથી, આવતા ભવનું આયુષ ન બંધાયું હોય તો નિયમાં જીવ મોક્ષમાં જાય છે, આયુષ બાંધ્યા પછી ક્ષાયિક સમ્યકત્વ પામનાર આત્મા ત્રણ-ચાર કે પાંચમા ભવે મોક્ષ પામે છે. આ વાત કૃષ્ણ વાસુદેવના ભવેથી
સ સિદ્ધ થયેલી છે, અને આ ભરતક્ષેત્રમાં કેઈ આત્મા ભવાંતરથી ક્ષાયિક સમ્યકત્વ લઈને અવતરે ખરા, પરંતુ આ કાલના આ ભરતક્ષેત્રમાં નવું ક્ષાયિક સમ્યકત્વ પામે નહિ.
આ ત્રણ પિકીન કેઈ પણ સમ્યકત્વની હાજરીમાં થયેલા જ્ઞાન–ચારિત્ર અને તપ આત્માનુલક્ષી બને છે, માટી નિજ રા થાય છે, શ્રી વિતરાગદેએ ફરમાવેલાં તમાં રસ વધે છે. સમ્યકત્વધારી આત્માને સંસારરસ લુખે અને સ્વાદ વગરને લાગે છે.
સમ્યકત્વની ગેરહાજરીમાં નવ પૂર્વ સુધીનું જ્ઞાન પણ ૧૬
