________________
૧૪૫
-ધમકા
કમ
કર્યું તે કમ
પુ–પાપ સવરૂપે કર્મનું વિભાજન બંધાવાના જ. માટે સત્કા–ધર્મકાર્યો કરતી વખતે આ મા, સાવચેત રહે તે કર્મ છૂટે. અને આમાં અસાવધ રહે તો કર્મ આત્માને છેડે જ નહિં. જે જ ધર્મ માટે ધર્મ કરે છે, સમ્યગ્દર્શનાદિ ગુણો માટે ધર્મ કરે છે, તે જીવે અલપ સંસારી છે. સંસારના સુખ રૂપે ફળ ઈચ્છનારા જીવનાં ધર્મકાર્યો તે પાપબંધ કરનારાં હોય છે.
- પાપના અનુબંધવાળું પુણ્ય તે (૧) પરિણામથી (૨) પરિતાપથી (૩) સંસ્કારથી અને (૪) ગુણવૃત્તિના વિરોધથી દુખરૂપ બને છે.
(૧) રૂધિરનું પાન કરતી વખતે જ જેમ સુખ માને છે, પણ અંતે અતિ ભયંકર દશાને પામે છે. તેવી રીતે પુણ્યથી પ્રાપ્ત સુખના કારણે અનેક જાતના વિષયકષાયે સેવાય છે. તેના પરિણામે નઠારાકર્મ બંધાતાં છેવટે દુખની જ પ્રાપ્તિ થાય છે.
(૨) પુણ્યથી પ્રાપ્ત સુખ સમયે સુખમાં આસક્ત બનેલા જીવને સુખની તૃપ્તિ નહિં થતાં. વિશેષ સુખ મેળવવાને હૃદયમાં પરિતાપ રહ્યા કરે છે. તે સમયે પ્રાપ્ત સુખ, ગૌણ બની જઈ પરિતાપનું દુઃખ મુખ્ય બની જાય છે. તીવ્ર અગ્નિના સંગથી પાણીને શેકી લેનાર લેઢાની, જેવી તખ્તતા હોય છે, તેવી ઇંદ્રિયોના વિષયની ઉત્કંઠાની તપ્તતા હોય છે. હંમેશાં ઇન્દ્રિયો પોતપોતાના વિષયે મેળવવાને ઉત્સુક રહ્યા કરે છે. તેવા ઉત્સુકપણાથી હૃદયને પરિતાપ થયા જ કરે છે. એ પરિતાપ જ્યાં હોય ત્યાં
:
-
