________________
દાને. પ્રકરણ ૩.
૭૧
જીના પ્રકારને પણ જાણવા જ જોઈએ. જો શામાં છે અને શામાં નથી, એ જાણ્યા વિના કે એનાં જાણકારને આશ્રય લીધા વિના હિંસાદિથી બચાય નહિ. તે માટે એ જીવને જ્ઞાની પુરુષની શોધમાં પડવું પડે. એને એવા જ્ઞાની પુરુષને આશ્રય લેવો પડે, કે જે જ્ઞાની પુરુષને આ ચર્મચક્ષુથી ન દેખાય એવા પણ દેહધારી છનાં સઘણું ય સ્થાનેનું જ્ઞાન હોય. વળી ઉદાર હૃદયના માણસને એમ પણ થાય કે મારે જીવવાને માટે ખાનપાન આદિની જરૂર પડે છે. એટલે જ અન્નની હિંસામાં અજાણતાં પણ નિમિત્ત બનવાથી હું પરિપૂર્ણ પણે બચી શકતો નથી. પણ જો મારે આ શરીર ન હોય તો મને ખાનપાનની જરૂર પડે જ નહિ.'
શરીરના બંધનમાં હું શાથી પડ્યો છું? કર્મોના વેગથી ! કર્મોના યોગથી સર્વથા મુકત બની જાઉં, તો જ મારી ઉદાર ભાવના પૂરેપૂરી સફલ બને. અહીં પણ તેને જ્ઞાની પુરુષની જરૂર પડે, કેમ કે કર્મના યોગથી સર્વથા મુક્ત બનવાનો માર્ગ તો કર્મો કેમ બંધાય છે, કેમ ઉદયમાં આવે છે અને એ કર્મોને કેવા પ્રકારે આત્માથી અલગ પાડી શકાય છે, એ તો અનન્તજ્ઞાની જ સ્વતંત્રપણે બતાવી શકે, અંશ માત્રે ય રાગ ન હોય, અંશ માત્રે ય દ્વેષ ન હોય અને અંશ મા ય અજ્ઞાન ન હોય, એવા જ્ઞાની પુરુષને માર્ગ જ એવા ઉદાર હૃદયના માણસને જોઈએ. આમ એ પરમાત્માના વિષયમાં સુનિશ્ચિત બની જાય. જે વીતરાગ અને સર્વજ્ઞ ન હોય, તે પરમાત્મા જ ન કહેવાય.
. . . આજે એવા વીતરાગ અને સર્વજ્ઞ પરમાત્મા સદેહે ન મળે, તે કયો ધર્મમાર્ગ એવા પરમાત્માએ ઉપદેશેલે છે, એની શોધ પણ એવા ઉદાર હૃદયને બનેલ માનવી કરે. સાચે ધર્મમાર્ગ અગર મેક્ષમાર્ગ તે જ, કે જે શ્રી વીતરાગ અને સર્વ કહેલો હોય.. આવું નક્કી કરીને, એવા માર્ગનું જ પાલન અને એને જ પ્રચાર કરનારા સાધુસંતોની. એ
