________________
દાન. પ્રકરણ ૫
૨૮૩
આદિ દુ:ખયુક્ત આ અસાર એવા સંસારથી કેવી રીતે છૂટું અને નિર્વાણના પરમ આનંદમય, અવિનાશી સુખનો ભક્તા થાઉ, શરીરરૂપી પિંજરામાં કેદ થયેલો એવો હું કેવી રીતે મુકત થાઉં અને શુદ્ધ આત્માના શુદ્ધ જ્ઞાનના અભ્યાસમાં રક્ત બનું !
શ્રીગુરૂનો પરમ કલ્યાણકારી ઉપદેશ તેના અંતરંગમાં પિતાને અપૂર્વ પ્રભાવ વિકસાવી રહ્યો છે; શ્રી જિનેન્દ્ર પ્રભુએ બેધેલું તત્ત્વજ્ઞાન તેના અંતરને સુવાસિત કરી રહ્યું છે. ચાર ગતિના દુઃખનું સ્વરૂપ તેના આત્મમાં સંસારમતિ નિર્વેદ ભાવ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેની બુદ્ધિ ઉપાદેય એવા એક આત્મતત્ત્વ પર ચેટી છે; નવ તત્ત્વમાં એક આત્મતત્વ જ તેને પ્રિય છે. આત્માના સામાન્ય અને વિશેષ ગુણે પ્રતિ તેની સ્મૃતિ ઝોક લે છે. હું દર્શન, જ્ઞાન, વીર્ય સુખમય છુ, રાગાદિ ભાવેથી પર છું, જેટલા જેટલા વિભાવ ભાવ છે, તે બધા મેહકર્મના ઉદયથી ઉત્પન્ન છે અને મોહકર્મ પુગળ હોવાથી આત્માથી સર્વથા ભિન્ન દ્રવ્ય છે. આવું નિર્મળ જ્ઞાન તેના ભાવેને ઉજજવળ બનાવે છે.
તેના ભાવોમાં ઉપશમની શાંત છાયા પ્રસરતી હોય છે અને તીવ્ર કષાય ભાવનો તાપ થતું હોય છે. હૃદયમાં દયાની લાગણી વેગવંતી બને છે. કોઈપણ પ્રાણીને દુઃખી જોઈ એના અંતરમાં કરણભાવ સહજ જ પ્રગટે છે, કારણ તેના જ્ઞાનમાં જીવ માત્ર એક જ સ્વરૂપી છે એમ જણાય છે. સમભાવધારી મહાત્માઓ તરફ તેને પરમ વાત્સલ્યભાવ હોય છે.
તાત્પર્ય એ છે કે આ લબ્ધિમાં એના ભાવની ભૂમિકા એવી રચાઈ ગઈ છે કે જેના પ્રભાવ વડે આ ભવ્ય જીવ કરણલબ્ધિ દારા પ્રાત એવા સમ્યફવરૂપી રત્નમહેલમાં શીધ્ર પહોંચી જશે.
એના પ્રદેશમાં અનંતાનુબંધી કષાય પણ અતિ મંદ ભાવને પ્રાપ્ત થયા છે, તે જ મિથ્યાત્વરૂપી રસ પણ અ૫ રહ્યો છે. અશુભ
