________________
૨૭૨
તાનું અને શીળ
ભિન્ન જ રહેશે. આ પ્રકારના મનનથી, ચિંતનથી, ધ્યાનથી મિથ્યાત્વની કાળાશ મટી જઈ દૂર થઈ અને તાનુષધી કષાયના ક્ષય, ઉપશ્ચમ અથવા ક્ષયાપશમ થશે. જેના ફળરૂપે સંસારના અંધકાર ધીમે ધીમે નાશ પામી, મેક્ષને પ્રકાશ ઉદિત થશે.
૧૪
:
વત્સ! તુ ગંભીરતાથી વિચાર કર. આ સંસાર એક નાટક હું વિષાદનું કારણ છે. જેવી રીતે નાટકનું કામ સ્થિર કાયમ રહેતુ. નથી તેવી રીતે જગતનાં તમામ દશ્યા અસ્થિર છે એમ જાણુ. જે જે દૃશ્યો જોઈ તે અજ્ઞાની હ` પામે છે તે તે દૃશ્યાના વિલય તેનામાં વિષાદ ઉત્પન્ન કરે છે. જેના અંતરગમાં સમ્યક્દૃષ્ટિ જાગૃત થઈ છે, જેને આત્મિક સુખના સ્વાદ અનુભવમાં આવ્યા છે. એવા મહાત્માઓના મન દંપૂણું સમાન વિકાર રાહત હાય છે, એવા મહાનુભાપર વસ્તુએની પર્યાયાના માત્ર જ્ઞાતા દૃષ્ય હોય છે.
જેમ સમજદાર પ્રાણી સૂર્યના પ્રકાશ અસ્થિર જાણે છે અને તેથી તેના અસ્તિત્ત્વમાં હર્ષ અને અભાવમાં શાક કરતા નથી તેમ નાની જગતની સર્વ અવસ્થાઓને અસ્થિર અને ચંચળ જાણે છે અને તેથી તેની પ્રગટતામાં હું અને વિલીનતામાં ખેદ કરતા નથી. જ્ઞાની જગતને બ્લ્યૂ દષ્ટિથી નિહાળે છે. એમના અંતરમાં નિશ્ચય દૃષ્ટિ સદા જાગૃત રહેતી હાવાથી તેઓ આ જગતને શુદ્ધ અને નિર્વિકાર જીવે છે.
તેમના અંતરમાં સ્વભાવમાં જગતના છ દ્રષ, જીવ, પુગળ, ધર્મ, અધમ, આકાશ અને કાળ ભિન્ન ભિન્ન પ્રગટપણે દેખાય છે. જીવ ને કે અનંતાનંત છે છતાં જ્ઞાનીની દૃષ્ટિમાં બધાજ વા એક ગાકાર, શુદ્ધ, ચૈતન્ય સ્વરૂપ ઝળકે છે. સર્વ જીવ પરમાત્મા સ્વરૂપ છે એવી દ્રવ્ય દૃષ્ટિથી જોતાં શત્રુ વા મિત્રના ભાવ ઉત્પન્ન થતા નથી, ન કાઈ સેવક ન કોઈ સ્વામી દેખાય છે, ન કાઈ દેવ, ન કાઈ નારકી,
