________________
(૪)
હૈષ પણ કોય અને માન, એમ બે ભેદે છે. એ ચાર સ્થાન વડે વીર્ય, ઉપગૂઢ. (જેડવા)થી જ્ઞાનાવરણીય કર્મ બાંધે છે. એ પ્રમાણે આઠે કર્મને આશ્રયી જાણવું અને તે કષાએ મેહ નીય કમની અંદર રહેલા છે. અને તે આઠે પ્રકારના કર્મનું મૂળ કારણ છે.
કામ ગુણનું મહનીય પણું બતાવે છે. अट्ठविहकम्मरुक्खा सन्चे ते मोहणिजमूलागा। कामगुणमूलगं वा तम्मूलागं च संसारो ॥१८॥ - પૂર્વ કહ્યું કે કર્મ પાદપ વિગેરે તેની વ્યાખ્યા કરે છે. તેમાં કમ પાદપ કયા કારણવાલાં છે. તેને ઉત્તર–આઠ પ્રકારના કર્મ રૂપ વૃક્ષે છે. તેમનું મૂળ મેહનીય કર્મ છે. એટલે એકલા કક્ષા ન લેવા પણ કામ ગુણે મેહનીય મૂળ વાલા છે. જે વેદના. (સંસાર ભેગવવાની ઈચ્છા) ઉદયથી કામ થાય છે. તે લેવા. અને વેદ છે તે મેહનીય કર્મમાં સમાવેશ થાય છે. તેથી મેહનીય કર્મ જે સંસારનું મૂળ કારણ છે. તે સંસાર લે.
તેજ પ્રમાણે સંસાર કષાય, કામેનું પરંપરાએ મેહનીય કર્મ કારણપણથી પ્રધાન ભાવને અનુભવે છે. (તેજ કર્મ બં ધનમાં અગ્રેસર છે.)તે મેહનીય કર્મને ક્ષય થવાથી બીજા કર્મને અવશ્ય ક્ષય થશે તેજ પ્રમાણે કહ્યું છે.
