________________
( e )
વાણિયાઓ પૂર્વે કેટલાક શ્વેતાંબર હતા અને કેટલાક દિગંબર હતા. ડુંગરપુર, પ્રતાપગઢ, સલુંબર, ઇડર, કેશરીયાજી વગેરે ઠેકાણે શ્વેતાંબર ડંખડ જૈનાનાં ધર છે. શ્વેતાંબર હુંબડ વાણિયાઓને વડગચ્છ છે. વિહાર દેશમાં પૂર્વે જેનેાની અપૂર્વ જાહેાજલાલી હતી, ત્યાં ધર્મયુદ્ધથી અનેક પરિવર્તના થયાં અને ત્યાં જૈન વસતિ રહી નહિ. તક્ષશિલા અર્થાત અફગાનિસ્થાનના ગીઝનીમાં માનદેવસૂરિના વખતમાં જૈનની પુષ્કળ વસતિ હતી અને ત્યાંના શ્રાવકાને નિરોગી બનાવવા માટે મારવાડથી માનદેવસૂરિએ નાની શાન્તિ બનાવીને મેાકલી હતી. ત્યાં મુસલમાનાની ચઢાઇથી જૈન મિ રાની પાયમાલી થઈ. કેટલીક મૂર્તિયા અન્યત્ર ગઇ અને કેટલીક હિન્દુસ્થાનમાં લાવવામાં આવી. તે દેશમાં જતાની વસતિ રહી નહિ. અરબસ્તાનના મક્કામાં મહમદ પેગમ્બર જન્મ્યા તે પહેલાં જૈન મદિરા હતાં. ત્યાંના શાસન દેવતાઓએ એક જૈન વ્યાપારીને સ્વપ્ન આપી ત્યાં ધર્મ વિપ્લવ થવાના છે તેમ જણાવ્યું અને ત્યાંથી જિન પ્રતિમાને ખસેડવામાં આવી. મક્કામાં જીવંત સ્વામીની પ્રતિમા હતી તેને જૈન વ્યાપારી મહુવામાં લાવ્યેા. હાલ અરબસ્તાનમાં જૈનેાની વસતિ નથી તેમજ જનાનું નામ નિશાન પણ રહ્યું નથી. સિન્ધ દેશમાં પૂર્વે હજારો જિન મંદિરે હતાં અને જતાની પુષ્કળ વસતિ હતી. હાલ ત્યાં તેમાંનું ક ંઇ નથી. કાશ્મીર દેશમાં પૂર્વે જૈનેાની વસતિ હતી હાલ દેખવામાં આવતી નથી. નેપાલ ભૂતાનમાં ભદ્રબાહુ સ્વામીના વખતમાં અનેાની વસતિ હતી અને ત્યાં જૈન મંદિ। હતાં. હાલ તે બાબત ફક્ત યાદીમાં રહી છે. મહારાષ્ટ્ર દેશમ પૂર્વ ત્યાંના લાકા જતા હતા, હાલ તે પ્રમાણે દેખવામાં આવતું નથી. હેસુરમાં પૂર્વે જૈતાની પુષ્કળ વસતિ હતી. હાલ સાપ ગયા ને લીસેટા રહ્યા તેની પેઠે ત્યાં જૈતા રહ્યા છે, કારણકે ત્યાં ઘણા જનાનાં કુટુ અન્ય ધર્મમાં વટલાઈ ગયાં છે. પૂર્વે જ્યાં ચાવીશ તીર્થંકરા જન્મ્યા હતા તે પૂર્વ દેશમાં ત્યાંના અસલ
