________________
૧૨૨
બનેના ને એક બીજાની સન્મુખ જોઇ હર્ષાશ્રુથી ભરાઈ આવ્યાં કલાવતીએ નીચું મુખ કરી વંદન કર્યું, તે વારે પિતાના હસ્તકમલથી તેણીનું વદન ઉચું કરી રમ્ય વાચાએ પતિ બોલે અહે મારા જીવિતવ્યની રક્ષા કરનારી.,
એમ બેલતા રાજાને અટકાવી કલાવતી બેલી મારી નિર્ભાગ્યવતીની–વકીની સ્તુતિ શી?”
રાજા કહે “પ્રિયે ! હું નિર્ગુણ કૃતઘી અને અકૃત્ય કરનાર છું કારણ કે મેં સતીશ્રેષ્ટ–સુશીલા-ગુણવતીને અત્યંત ખેદ પમાડ.
તે સાંભળી સતીમતતલ્લિકા કલાવતી બેલી “ તમે ગુણ છે. એમાં તમારે દોષ નથી, તેમ સદાકાળ તમારે વિષે રક્ત અંત:કરણવાળી અને તમને જ વિતવ્ય માનનારી જે હું તેને પણ દેાષ ન હતું, પરંતુ દેષ મારા કર્મને જ સમજ; કારણ કે કર્મના યોગે સર્વે કાર્ય બને છે, તે પણ સ્વામિનું મને શંકા થાય છે કે આપે મારા કયા અપરાધને એ દંડ કર્યો? કારણ કે દોષિત મનુષ્યને શિક્ષા કરવી એ રાજાઓને ધર્મ છે.”
' રાજા કહે “જેમ વબરને પુષ્ય નહિ અને વંજુલવૃક્ષને ફળ નહિ તેમ તારે વિષે દોષને સંભવ નથી; તે પણ અજ્ઞાનતાથી જે દુવિકલ્પ થયા તે કહેવાને હું શક્તિમાન નથી પરંતુ તારા આગ્રહથી કહું છું.” એમ કહી કેપનું કારણ કહી બતાવ્યું. પછી કલાવતીએ પિતાને વૃત્તાંત નૃપતિએ પૂછવાથી નિવેદન કર્યો. તે સાંભળી પ્રમુદિત થયેલે રાજા બે પ્રિયે ! સૂર્ય ચંદ્રની સ્થિતિ પર્યત મારા અપયશને પહ વાગશે અને તારી ઉજ્વળ શીલપતાકા લેકમાં લહુલહાયમાન થશે. તારે દુઃખાનતાપ
સ્મરણ કરી મૃત્યુવાછનારે હું. ગુરૂ મહારાજની ઉક્તિ અનુસાર થયેલી તારા સંગમની આશારૂપ સંજીવનીના પ્રભાવથી જીવતે રહ્યો છું.”
