________________
જૈનધર્મ અને માંસાહાર પરિહાર -શોધતો હતો. ખરેખર પૂર્વ અને પશ્ચિમને સાંધવા જેવું આ કપરું કામ હતું પણ એ શાંત, ધીર, ગંભીર અને દીર્ઘદૃષ્ટા પુરુષ દિવસની જહેમત પછી સર્વને સ્વીકૃત થઈ પડે એવા પાઠ એ ધર્મ સંમિતિમાં મંજૂર કરાવી શક્યા હતા એ જ એમનો જાદુ હતું. અને તેથી જ એ છેવટે જેમ ઉત્તર ધ્રુવ પ્રદેશમાં પૂર્વ અને પશ્ચિમ એક બની વિલીન થઈ જાય છે તેમ બંને પક્ષોને સાંધી લઈ ઉત્તર-દક્ષિણ જેટલા અંતરેને વિલીન કરી શક્યા હતા, સાધેલો સમન્વય:
પણ એ પહેલાં એમને ઉગ્ર વાદવિવાદમાંથી પસાર થવું પડયું હતું. સ્થવિરેને એક પક્ષ માટે ભારે માન અને ગૌરવ હતું. બીજા માટે ઊંડી કરુણ અને એમના ઉદ્ધારની ઝંખના હતી. આ કારણે સ્થવિરેએ એ બધાને સાંધવા સમજાવ્યું કે કેવળી ભગવંતોએ જણાવ્યું
“નાવતિયા રસી , તાવતિય હુંતિ અવવીચા ” શાસ્ત્રોમાં જેટલા ઉત્સર્ગ વચન છે, તેટલા અપવાદ વચન પણ છે. . જેમ પુરુષ અને પુરુષની છાયા સાથે ચાલે છે તેમ. શાસ્ત્રકારોએ ઉત્સર્ગ સાથે નિર્બળ સાધકો માટે ધીરે ધીરે ચડવાનો અપવાદ માર્ગ પણ આપ્યો છે. પણ શાસ્ત્રકારને એ અપવાદ માર્ગ હંમેશને માટે મળી જતી છૂટ નથી, પણ આદર્શને પહોંચવા માટે ક્રમે ક્રમે એક એક પગલું આગળ ભરવા માટે બાંધી આપેલી તાત્કાલિક મર્યાદા છે. અથવા તો એમ કહી શકાય કે થાકેલાઓ માટે અલ્પ સમયનો વિસામો છે. બાકી માંસાહારના દોષે તે શાસ્ત્રોમાં પાને પાને ભર્યા પડેલા છે. એ માટે એ બુદ્ધિશાળી પુરુષોએ “ભેંસ મરે નહીં અને લાઠી ભાંગે -નહીં ”ની નીતિ અપનાવી ઉત્સર્ગ માર્ગ સ્વચ્છ રહે અને થાકેલાઓ
માટે અપવાદમાર્ગની પણ મેકળાશ રહે એ માટે એમણે જૂની ભાષાના -શબ્દપ્રયોગનો આધાર મેળવી નવી આચારવિધિઓની રચના કરી.
