________________
૨૮
જૈનધર્મ અને માંસાહાર પરિહાર પણ આમ છતાં એક પ્રશ્ન તે ઊભો રહે છે કે કયો અર્થ સાચે માનવો ? વળી બન્ને બાજુ મહાન પૂર્વાચાર્યો છે, કેઈને પણ કશું યે ખોટું કહેવાનું કારણ નહોતું. બધા જ શાસનના પરમ ભક્ત હતા. એથી ભલે કેઈનાં મંતવ્યો અપૂર્ણ હોય પણ તે ખોટા તે ન જ હોય, તે પછી શું બન્નેનું કહેવું સાચું માનવું ? અને એમ તે બને જ કેમ ? તે પછી એવું કયું વાવાઝોડું આવ્યું હતું કે જેને કારણે આવી બધી ગરબડો ઊભી થઈ?
હા, એવું વાવાઝોડું આવ્યું હતું. જે કારણે ઈતિહાસ ભુલાયે, મૂળ કારણ ભુલાયું, ફક્ત પાઠો અને એમાંથી ઉદ્ભવેલા અર્થો રહી ગયા. પણ એનો મેળ બેસાડી ન શકાય. એક તો શા જ ૧૦૦૦ વર્ષ સુધી કંઠે રહ્યા હતા. એમાં પણ જ્ઞાનીઓની ખોટ વરતાવા માંડી હતી. અન્ય પણ પ્રબલ કારણો હતા. આથી કેટલાક આગમ પાઠો તથા ટીકાગ્રંથ લુપ્ત થયા. ૧૨મું દષ્ટિવાદ પણ આ જ કાળમાં આવા કારણે લુપ્ત થયું હતું. કેટલાક અગત્યના ગૂઢ પાઠો લિપિબદ્ધ થયા હતા, પણ પરિવર્તન પામતી લિપિને કારણે એમાં પણ દોષ આવવા લાગ્યા હતા.
“જૈન પરંપરાને ઇતિહાસ” મુનિશ્રી કલ્યાણવિજ્યજી તથા અનેક પંડિતએ એકરાર કર્યો છે કે જિનાગમના જ્ઞાનને ઘણો ધક લાગ્યું હતું. આ ધક્કાનું–ગરબડ થવાનું મૂળ કારણુ ભગવાનના નિર્વાણ બાદ ૧૫૦ વર્ષે પડેલે બાર વર્ષને ભયંકર દુષ્કાળ હતો. એણે આપણને ભારે હાનિ પહોંચાડી છે તેમ જ એની અસર આજ પણ આપણે આ ગહન કેયડાને કારણે મુંઝાયેલી પરિસ્થિતિમાં રહ્યા છીએ. આમ છતાં જે કંઈ બચ્યું છે એથી એ ગૂઢ ભેદ એ જ પણ શોધી શકાય તેમ છે ને એથી જ મેં આ બાબતમાં પ્રયત્ન કર્યો છે.
પણ એમ છતાં ચાલી આવતી મૂંઝવણને કારણે વડીલે આ પ્રશ્નમાં માથું જ ન મારવાનું કહે છે. એમને ભય છે કે એથી ગૂંચ
