________________
વિષયારંભ નથી. ઠેઠ બારમા સૈકા સુધી પણ એવા શબ્દો વપરાતા રહ્યા છે, કારણ કે વનસ્પત્યાહાર તેમ જ માંસાહાર માટે લગભગ એક જ જાતના શબ્દો વપરાતા હોઈ ભક્ષ્યાભર્યનો પ્રશ્ન આવ્યા બાદ જ એવા શબ્દોને એક યા બીજા વર્ગમાં સ્થિર કરવાનું કાર્ય શરૂ થયું હતું. પણ શબ્દો એક રાતમાં બદલી શકાતા નથી જેથી આ પ્રક્રિયા ખૂબ લાંબા સમય સુધી ચાલતી રહી હતી અને આ કારણે જ ખુદ હેમચંદ્રાચાર્યે પણ ફળ પકવાન્ન માટે મનિષ શબ્દ વાપર્યો છે વાંચો યોગશાસ્ત્ર, પ્રકાશ ૩, શ્લોક ૧૨૨-૨૩) જે શબ્દ આજે પૂર્ણ રૂપે માંસ અર્થમાં જ રૂઢ થઈ સ્થિર બની ગયો છે. - આ બધી દષ્ટિએ વિચારતાં ભગવાન મહાવીર વિષે બીજો વિકલ્પ જ ન સંભવે. તે પછી પ્રશ્ન એ ઊઠે છે કે ભગવતીજીના આ પાઠને અર્થ પાછળથી કઈ કઈ આચાર્યો માંસપરક અર્થ કરવા તરફ કેમ વળ્યા હશે ? તેમ જ એવા શબ્દો પાછળથી થયેલા યુગપ્રધાનોએ માન્ય પણ કેમ રાખ્યા હશે ? એ જ પ્રકારે આચારાંગમાં તથા એની ટીકાઓમાં પણ માંસાહાર અર્થનો સ્વીકાર–ભલે અલ્પ અંશે પણું– કેમ થયું હશે ?
આ પ્રશ્નોના ઉત્તરો આપવામાંથી જ આ પુસ્તકનું નિર્માણ થયું છે જેથી આપણે હવે એની વિસ્તારથી ચર્ચા કરશું પણ એ પહેલાં એક વાત જણાવી દઉં કે વચમાં એક કાળ એવો આવ્યો કે જ્યારે પઠન પાઠન બંધ થઈ ગયું. જ્ઞાન શીર્ણવિશીણું બની ગયું તથા ટીકાગ્રંથ પણ નષ્ટ થયા હતા. આમ જે હતું તે બધું અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું હતું જેથી શબ્દો તો રહ્યા પણ એના અર્થો તથા ઈતિહાસ સમય જતાં ભૂલાવા લાગ્યા હતા.
પણ એમ છતાં કડક ટીકાઓના પ્રહારે તથા આક્ષેપોની ઝડીઓ સહન કરીને પણ એ કાળના પૂર્વાચાર્યોએ એ શબ્દો તથા પાઠ સુરક્ષિત રાખ્યા છે, એ આશાથી કે એમાંથી કદાય નવસંશોધનના
