________________
આત્મા અને પરલોક છે કે નહિ ?
લેખાંક ૧ લો :
બુદ્ધિમાન અને મૂર્ખ વચ્ચે અંતર:
જગતમાં કોઈ પણ વિચારશીલ વ્યક્તિને એવા વિચાર આવ્યા વિના રહેતા નથી – આ જન્મ લીધા પહેલાં હું હતા કે નહિ ? અગર હતા તે કયાં અને કેવા હતા ? હું કચાંથી આવ્યો છું અને વર્તમાનમાં હું કેવા છું ? અહીંથી હું કયારે મરીશ અને મરણુ બાદ મારૂં અસ્તિત્વ રહેશે કે નહિ ? જો અસ્તિત્વ રહેશે તે કયાં અને કેવા પ્રકારે રહેશે ? મારૂં અન્તિમ લક્ષ્ય શું છે અને તેનાં સાધના કયાં છે? બુદ્ધિમાન અને મૂર્ખમાં અંતર એટલું જ છે કે— બુદ્ધિમાન
"
આ પ્રશ્નો પર કાયમ માટે વિચાર અને વિમર્શ કરે છે, જ્યારે મૂર્ખ આ પ્રશ્નોને ક્ષણભર માટે પણ વિચાર કરતા નથી.’ વિચાર કરે યા ન કરે, પણુ એ વાતમાં લેશ પણ સંદેહ નથી કે–‘ચિન્તનશીલ યા મૂર્ખ બંનેના હૃદયમાં આ પ્રશ્નોના અનુભવ સમાનરૂપથી થાય છે. એક એના રહસ્યના અંત મેળવવા માટે આવશ્યક પ્રયત્ના ચાલુ રાખે છે, બીજો એ માટેના કોઈ પણ પ્રયત્ને જીવનમાં કરતા નથી.’ આથી એમ માની લેવાનું નથી કે–′ ચિન્તનશીલ પ્રત્યેક વ્યક્તિ આ પ્રશ્નોના યથાવત્ નિર્ણય મેળવી શકે છે.' ચિન્તનશીલ યા વિચારશીલ વ્યક્તિઓમાંથી પણ એવી ઘણી જ અલ્પ વ્યક્તિએ છે કે
