________________
: આસ્તિકતાને આદશ
પૂર્ણ માની લેવાથી, આ પ્રકારની વિષમ પરિસ્થિતિ ઉત્પન્ન થાય છે, એ કેઇ પણ નિરાગ્રહી આત્મા સહેજે સમજી શકે તેમ છે
૨૫૨
*
જડવાદના ફટકા
બુધ્ધિના ભેદથી ઉત્પન્ન થયેલા અનેક પ્રકારના વાઢામાં એક અધિભૌતિક (Materialist) વાદને પણ સમાવેશ થાય છે.
તે વાદ જો કે કેવળ જડવાદ ઉપર જ ઊભે થયેલે છે, તેા પણ તેની પાછળ મનુષ્યની વિવેચકશક્તિ ભિન્ન ભિન્ન પ્રકારે કામ કરી રહી છે, તે ભૂલવા જેવુ નથી.
આધિભૌતિકવાદના પ્રણેતાએ ચેતન અને શૈતન્ય જેવી જડથી સ્વતંત્ર વસ્તુએ આ દુનિયામાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે, એ જાણવા અને માનવા શક્તિમાન અન્યા નથી, તે પણ તેઓ જે પ્રકારના નિર્ણય કરવા શક્તિમાન થયા છે, તે તેમનામાં રહેલા ચૈતન્યગુણના વિકાસની આછી-વધતી પણ સાક્ષી પૂરી રહ્યા છે.
જગતમાં એ ચૈતન્ય જેવે! ગુણ જ ન હેાત, તેમજ એ ગુણને ધારણ કરનાર આત્મા જેવી કોઇ સ્વત ંત્ર વસ્તુ જ ન હેાત, તે! તે આધિભૌતિકવાદીએ પેાતાની માન્યતા પ્રમાણે પદાથેના પાત્તે માનેલા પ્રકારના નિયે। . પણ કેવી રીતે લઈ શકયા હાત? તેએએ કરેલા કોઈ પણ પ્રકારના નિયે જ, એ વાતની સાબિતી માટે બસ છે
