________________
૨૫૪
શ્રી જૈન ધર્મના તત્વોનો ટુંકસાર.
આશા તૃષ્ણાથી કરેલી કિયા તે સકામ કિયા કહેવાય છે ને તે ત્યાગવા રૂપ છે. નંદિષેણે બાર હજાર વરસ તપશ્ચર્યા કરી સ્ત્રી વલ્લભથાઉ એવું નિયાણું બાંધ્યું (તપશ્ચર્યાના ફળની મર્યાદા બાંધી) જેથી વસુદેવ થઈ બહેનતેર હજાર સ્ત્રીઓ પરણ્યા તે સકામ ક્રિયા ત્યાગવા ગ્ય છે. અને નિષ્કામ કિયા તે કોઈ પણ પ્રકારના ફળની ઈચ્છા વગરની આત્માની ફરજ બજાવવા રૂ૫ કિયા ઉત્કૃષ્ટ છે જેમ રાજાએ પ્રજાનું રક્ષણ કરવું અને વડીલે કુટુંબનું રક્ષણ કરવું એ જેમ તેની ફરજ છે તેમ આત્માએ સ્વરવરૂપમાં રહેવું એ તેની ફરજ છે તે ફરજ બજાવવામાં કોઈને કાંઈ ઉપકાર કરતા નથી તે ફરજ બજાવવામાં ફળની ઈચ્છા શેની હોય ?
આત્મા જે નિરાકાર અદ્રશ્ય સ્વરૂપે છે તેને કર્મ રૂપ પહેરાવેલાં કપડાં તે આત્માની રિદ્ધિ નથી પણ જેમ નાનું બાળક વાજીંત્રના નાદમાં મેહ પામી વરઘોડા સાથે ચાલ્યા જતાં જેમ પોતાના ઘરને માર્ગ ચુકી જવાથી આમ તેમ રચાય છે. તેમજ આત્માએ મેહ વશ બની બાળ ક્રિડા કરતા માર્ગ ભુલ્ય છે અને સંસારમાં રખડે છે પણ તે આત્માનું કર્તવ્ય નથી. ભૂલું પડેલું બાળક આમ તેમ રખડતાંને આનંદ કરતાં પોલીશ ચેકીના જોવામાં આવે છે ત્યારે દયાળુ દીલને જમાદાર તે રડતા બાળકને તેના ઘરને મારગ બતાવે છે તેવી રીતે સંસારમાં ભુલા પડેલા બાળ
