________________
૧૮૪ શ્રીજૈન ધર્મના તત્વને ટુંકસાર,
સ્થિતિ બંધને રસબંધ કષાય પ્રત્યયી છે તેથી શુભ પ્રકૃતિને રસ કષાયની મંદતાએ ઉત્કૃષ્ટ હોય અને કષાયની તિવ્રતાએ જઘન્ય રસ હોય તથા અશુભ પ્રકતિને રસ કષાયની તિવ્રતાએ ઉત્કૃષ્ટ હેયને કષાયની મંદતાએ મંદ રસ હોય પણ સ્થિતિ બંધ માટે તેથી ઉલટું છે. | સર્વ કર્મની ઉત્કૃષ્ટી સ્થિતિ સ્વસ્વ બંધ પ્રાગ્ય સંકલેશ પરિણામે એટલે મલીન પરિણામે બંધાય ને જેમ જેમ વિશુદ્ધ હોય તેમ તેમ સ્થિતિ બંધ હીન થતું જાય એટલે શુભને અશુભ પ્રકૃતિની ઉત્કૃષ્ટી સ્થિતિ તે સર્વ અશુભ જાણવી ને તેતિવ્ર કષાદયે બંધાય છે. ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિબંધ તે મલીન પરિણામનું કાર્ય છે માટે બંધની એકસો વીશ પ્રકૃતિમાંની (૧૧૭) પ્રકૃતિને ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ બંધ પિત પિતાના અધ્યવસાય સ્થાનક મળે મલીન અધ્યવસાય સ્થાનકે બંધાય છે તેથી તે ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ બંધ અશુભ છે અને જઘન્ય સ્થિતિ બંધ તે વિશુદ્ધિનું કાર્ય છે એટલે જેમ જેમ ઉજવળ પરિણામની વૃદ્ધિ થાય તેમ તેમ હીન હીન સ્થિતિ બંધાય તેને શુભ કહીયે. બાકીની ત્રણ પ્રકૃતિ દેવાયુ, મનુષ્યાયુંને ત્રિર્યચાયુની ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ શુભ પરિણામે એટલે વિશુદ્ધાધ્યવસાયે બંધાય તે શુભ છે ને મલીન પરિણામે જઘન્ય આયુ બંધાય તે અશુભ છે એ રીતે ભેદ છે.
