________________
૧૨૮ શ્રી જૈન ધર્મના તત્વને ટુંકસાર ભોગ, ઉપભગ ત્થા વિર્ય વાંચ્છતો છતાં પણ દઈ, લઈ કે ભેગવી શકે નહીં. અંતરાય કર્મના ક્ષે પસમ મુજબ જીવ દાનદે, લાભ મેળવે, ભગવે. પણ તિવોદય હોય તે છતી જોગવાઈઓ પણ જીવ કાંઈ કરી શકે નહીં તે અંતરાય કર્મના પાંચ પ્રકાર છે.
૧ દાનત્તરાય–જેના ઉદયે શુદ્ધ દ્રવ્ય છે તે શુદ્ધ પાત્ર મળે થકે દાન દેવાનેવાં છતાં પણ દાન આપી ન શકે તે.
૨ લાભાંતરાય–જે કર્મના વિશે દેવાવાળે છતાં ઈષ્ટ વસ્તુ વાચ્છતે પ્રાયે વ્યાપારે પણ ડાહ્યો છતાં લાભ ન મળે. ઈષ્ટ વસ્તુ ન પામે તે.
૩ ભેગાંતરાય-કુલ, આહારાદિ જે એક વખત ભેગવ્યા બાદ નકામું થાય તે ભેગ દ્રવ્ય મળે છતે ભોગવવા વાંચ્છો છતે ભેગવી ન શકે તે. •
૪ ઉપભેગાંતરાય– જે કર્મના ઉદયે ઘણા વખત ભગવાય તે સ્ત્રી આભરણાદિ ઉપગની વસ્તુઓ હવે તે ભેગવી ન શકે તે ઉપભેગાંતરાય.
૫ વિતરાય–જેના ઉદયે જીવ સમર્થ છતાં ધર્મ કિયાદિ કરી શકે નહી પોતાનું બળ વિર્ય ફેરવી શકે નહી તેના ત્રણ પ્રકાર ૧ મિથ્યાત્વની ક્રિયા કરવાની શક્તિ તે બાળ વિર્ય, દેશ વિરતીના મોક્ષાર્થ ક્રિયા તે બાળ પંડિત વિર્ય અને મુનિની મેક્ષાર્થ કિયા તે પંડિત વિર્ય.
