________________
નિજૅરાતત્વ.
૭ નિરાતત્વ=પ્રાચીન એટલે જીનાં કર્મોને નાશ અતિશય પણ કરે એટલે ખાર ભેદે તપશ્ચર્યા કરવાથી કર્મ પાતળાં પડી ખરી જાય છે તેથી કર્મની નિન્દ્વરા થાય તે નિર્જરા તપના બાહ્યાંભ્યતર એ ભેદે ખાર પ્રકારનું છે.
૧ માહ્યતપ=કે જે નિત્ય નૈમિત્તિક ક્રિયામાં ઈચ્છાનિરોધથી સાધન કરવામાં આવે અને બહારથી બીજાને પ્રત્યક્ષ દેખાય તે તેના ભાવાર્થ=મહારનું પુદ્ગળીક ઈંદ્રિયજન્ય સુખ તે સુખનું તપ વડે દમન કરવું તેમજ જે પૌષ્ટિક અને ઈંદ્રિયાના વિષયાને વૃદ્ધિ ગત કરનાર મનાવિકાર, કાયવિકાર ને ઉત્પન્ન કરનાર ખાદ્યપદાર્થો પ્રત્યેની ઇચ્છા ઓછી કરવો તેનુ નામ બાહ્યતપ, તને હેતુ શરીરને ક્ષીણ કરી નાખવુ એવા નથી પણ આત્મ ઈંદ્રિયાને બેધન કરતી પંચે ટ્રિના વિષય વિકારાને ક્ષીણ કરવાના છે. સંસારીક પ્રવૃત્તિમાંથી વૃત્તિમાં રહેવું તે ખાતપ છ પ્રકારનુ છે.
૧ આહારના ત્યાગનેાકારસીથી માંડી ઉપવાસાદિક કરવા તે. ચાર આહારનો ત્યાગ ઘેાડા કાળ સુધી અથવા જાવ જીવ સુધી કરવા તે.
૨ ઉણાદરીવ્રત=ઓછું ખાવું તે, પુરૂષને છત્રીસ વળ ને સ્ત્રીને અઠાવીશ કવળ આહાર હાય તેના કરતાં ઓછું
