________________
અહિંસા
૧૪:
છતાં નિવૃત્તિ નહિ કરનારને અવિરતિના દોષ જૈન શાસ્ત્રકારાએ માનેલા છે. આ સ’સાર કાંઇ નવા ઉત્પન્ન થયા નથી કે કોઇ પણ કાળે નાશ પામવાના નથી. તેની અંદર ક્યા કાળે કયા જીવે ક્યા જીવને મારવાના વિચાર નહિ કર્યું હાય ? અથવા કયા જીવે કયા જીવના વધ કે વિરાધના નહિ કરી હેાય ? સની સાથે વૈરાદિક કરેલાં જ છે, તેથી નારકીદેવાદિના વધ નથી થતા, તેાપણુ તેમના વધની નિવૃત્તિ નહિ કરવાથી તેમના પ્રત્યેના ભાવની અશુભતા ટળતી નથી. કર્મ બંધનમાં ભાવની મુખ્યતા છે. જ્યાં સુધી ભાવની અશુભતા ટળે નહિ, ત્યાં સુધી અશુભ કબન્ધ પણ રોકાય નહિં. કર્મ બન્યથી ખચવાની અભિલાષાવાળાએ મન, વચન અને કાયાથી સર્વ જીવાના વધ માત્રની નિવૃત્તિ કરવીં જોઈએ. જીવ મનથી શું અશુભ ચિન્તવતા નથી ? અને વચનથી શું અશુભ ખેલતા નથી ? મન વડે ચિન્તવવાથી કે વચન વડે ખેલવાથી કર્મ બન્ધ નથી, એમ નથી. માટે સર્વ થા સર્વ જીવાના વધની મન વચન અને કાયા વડે વિરતિ કરવી, એ પરમ ઉપાદેય છે.
પ્રશ્ન॰ હિંસા કેટલા પ્રકારની છે?
ઉત્તર- હિંસાના મૂખ્ય એ પ્રકારે છે. દ્રવ્ય અને ભાવ. કાયાથી પ્રાણના વિયેાગ કરવા તે દ્રવ્ય હિંસા છે અને પ્રાણુ નાશ કરવાના દુષ્ટ અધ્યવસાયવિશેષ તે ભાવહિંસા છે.
કેટલાક જીવા હિંસા કર્યા વિના તદુલ મત્સ્યની જેમ હિંસાનુ ફળ મેળવે છે. કેટલાક જીવેા હિંસા કરવા છતાં અપ્રમત્ત મુનિની જેમ હિંસાનુ ફળ નથી મેળવતાં. કેટલાક
