________________
૮૩
અષ્ટમહાપ્રતિહાર્ય આદિ પ્રાતિહાર્યોને એગ્ય છે, તે અહતે.” “બોલાષ્ટમ પતિ
રિણાં પૂનામરૃનીચતા:-જે અશકાદિ અષ્ટમહાપ્રાતિહાર્ય રૂપી પૂજાને ગ્ય છે, તે અરહંતે-અરિહંતે.” તેથી અહીં અષ્ટમહાપ્રાતિહાર્ય સંબંધી વિશિષ્ટ વિચારણા કરવી ઉપયુક્ત છે.
અહંદુદેવમાં અનન્ય શ્રદ્ધા ધરાવનારે દેવેન્દ્ર કેટલાક દેવેને ભગવંતના પ્રતિહારી થવાનું કાર્ય સેપે છે, એટલે તેઓ નિરંતર તેમની સમીપે રહે છે અને તેમના પ્રત્યે ભક્તિ દર્શાવવા માટે અશોકવૃક્ષ આદિ આઠ દિવ્ય વસ્તુઓની રચના કરે છે. આ પ્રતિહારીનું કાર્ય હોવાને લીધે પ્રાતિબહાર્ય કહેવાય છે. આવા આઠ મહાન પ્રાતિહાર્યોને સમુદાય, તે અષ્ટમહાપ્રાતિહાર્ય. સામાન્ય લેકે આ પ્રાતિહાર્યોને જોતાં જ સમજી જાય છે કે નક્કી અહીં અરિહંત ભગવંત બિર જતા હોવા જોઈએ; એટલે તેઓ એમની સમીપે આવવા લાગે છે અને એમની અનન્ય ભાવે ભક્તિ કરવા માંડે છે. જેમ ચુંબક લેખંડને પોતાના તરફ આકર્ષે છે, તેમ અરિહંતદેવનું અદ્ભુત વ્યક્તિત્વ લેકને પિતાના તરફ આકર્ષે છે.
પ્રવચનસારેદારમાં અષ્ટમહાપ્રાતિહાર્યનાં નામે નીચે પ્રમાણે સંઘરાયેલાં છે : किंकिली कुसुमबुद्दी, देवज्झुणि चामराऽऽसणाई च । भावलय भेरिछत्त, जयंति जिणपाडिहेराई ॥
