________________
૨૬. શીલ અને ધર્મ ]
[ ર૭૫ ભેગમાં અધર્મ અને ત્યાગમાં ધર્મ એ નીતિ એને કબૂલ ન હતી એટલે કાંઈક આવેશમાં આવી તેણે કહ્યું: “તમારી પાસે તત્ત્વજ્ઞાન શીખવા નહિ પણ હું તે સ્વયં મારી જાતને તમારામાં સમાવવા અર્થે આવી છું. સ્ત્રીના પ્રેમની બાબતમાં મોટા ભાગે પુરુષ અજ્ઞાનતા સેવતો હોય છે. જે પુરુષ પર સ્ત્રી પોતાનું આધિપત્ય જમાવે છે તેની સાથે તે પ્રેમ કરી શકતી નથી, પણ જે પુરુષ તેની પર આધિપત્ય જમાવે તેની જ સાથે તે પ્રેમ કરી શકે છે. તમને જોયા અને હું પરવશ બની ગઈ–ભાન ભૂલી ગઈ. કોઈની પાસે પાણી હોય અને અન્ય વ્યક્તિ પાણી વિના મારી રહી હોય તે તેને પાણી આપવામાં ધર્મ છે કે અધર્મ? ભોગના આનંદથી જેઓ વંચિત રહ્યા છે, તેઓએ જ ભેગ વિરુદ્ધનાં મોટાં પુરાણે રચ્યાં છે. સૌન્દર્ય ભોગવવા માટે છે, માણવા માટે છે, કુદરતે માનવજાતને એ કાંઈ વેડફી દેવા માટે નથી આપ્યું !”
પ્રતિવાદમાં ન ઊતરતા ચંદને કહ્યું: “બહેન! સૌન્દર્ય પૂજવાની વસ્તુ છે, એને જે ભોગવવા જાય છે, જે માણવા જાય છે, તે જ તેને વેડફી નાખે છે. લોકે ભોગોને નથી ભોગવતા ભેગો જ લેકેને ભોગવે છે. મારા દેહ અને આત્મા પર એટલે મારે અધિકાર છે, એટલે જ અધિકાર તેના પર મારી પત્નીને છે. લગ્નને ઉદ્દેશ માત્ર દેહ વચ્ચેની જ ભાગીદારી સાધવાને નથી પણ તેમાં આત્માનીયે એકતા સાધવાની હોય છે. વળી, જે વસ્તુ એક વખત કેઈ એક પાત્રને સમર્પણ થઈ ગઈ હોય તે વસ્તુ અન્યને પછી સમર્પણ થઈ શકતી નથી. પતિ-પત્ની વચ્ચેને વિગ તમને આવા ઉન્માર્ગે દેરવતા
