________________
૨૬૦ ]
[ શીલધની કથાઓ-૧૮
માના છે, એની સામે મારે વાંધા છે. મને લાગે છે કે માનવજાતે જો સાચા અર્થમાં વિકાસ સાધવા હાય તા એમાંથી એકેયના વિરાધ ન કરતાં અનૈના અંતરતમ રહસ્યના તાગ મેળવી તે દ્વારા સમન્વય સાધવા જોઈએ. જ્ઞાનની સફળતા અને અતિમ વિકાસ આ કાર્યને સિદ્ધ કરવામાં છે. હુ તમને આ વાત વધુ સ્પષ્ટપણે સમજાવવા માગું છું. અને તેમાં કશે અવિનય કે અવિવેક અગર તમારી ભાષામાં આશાતના થાય તે આપ મને ક્ષમા કરશે.'
દેવદત્તાએ તે પછી કહ્યું : ૮ આપે સચમધમ સ્વીકા છે, અર્થાત્ સુખકર વૃત્તિને વળગી રહી દુઃખકર વૃત્તિથી દૂર રહેવાના માર્ગ અપનાવ્યેા છે. અમુક પ્રત્યે તમને સદાગ્રહ છે જ્યારે બીજા પ્રત્યે તમને દુરાગ્રહ છે. એક પ્રત્યે રાગ છે—અન્ય પ્રત્યે વિરાગ છે. જેમકે આધ્યાત્મિક અને ભૌતિક, ગ્રહણ અને વજન, બંધન અને મુક્તિ, દ્વેષ અને રાગ, ભેગ અને ચેાગ–આમ પ્રત્યેક વિચારણામાં એકબીજાથી વિરુદ્ધ એવા ભાવા રહેલા છે. એક પ્રત્યે ઉપેક્ષા, અન્ય પ્રત્યે અનુરાગ, પરન્તુ એક વૃત્તિને સારી ગણવી અને ખીજીને નરસી ગણવી એ રીત વૃત્તિને સમજવા માટેના ચેાગ્ય મા જ નથી. માનવ એ રસ્તે કદી મહામાનવ ખની શકતા નથી. સાચા સાધકે તે આવી અને પ્રકારની વૃત્તિથી અલગ થઈ જવું જોઈએ. જ્ઞાનીને મન જેમ માટી અને સેાના વચ્ચે કશે। તફાવત નથી, તેમ ચાગ અને ભેગમાં સમાનતા કેળવવી જોઈએ. ભાગમાં ચાગ છે અને ચેાગમાં ભાગ છે. એકમાં બીજાનેા વાસ છે, એમાંનુ એકેય મીજા વગર સત્ય નથી.
