________________
જેઓએ ભયંકર પાપકૃત્યો કર્યા છે, તેઓ પણ જાગ્રત બની પશ્ચાસાપના ભાગે વિશુદ્ધ થયા છે તો કોઈ કાઈ શુદ્ધ કંચન જેવાં બની મુક્તિને પણ વર્યા છે.
જગતના બધા જ લેકે પ્રગતિપથના યાત્રિકે છે. માનવી આત્માને ભૂલી ઇન્દ્રિયોને વશ થાય છે. પરિણામે ભૂલે કરે છે અને પાપની જાળમાં ફસાય છે. પછી તે એક પાપમાંથી બચવા માટે બીજુ અને બીજામાંથી બચવા માટે ત્રીજુ એમ પાપની પરંપરા સર્જાય છે. એમાંથી ઊગરી જવાને, બચવાનો માર્ગ માણસ જે સમજી શકે નહિ તો તેનું સમગ્ર માનવજીવન વ્યર્થ જાય છે. ભોગો અને ઐશ્વર્યાના અર્થે જે માણસે પાપમાં પડે છે, તેઓ પાપના માર્ગે ભોગો અને ઐશ્વર્યને કદી પણ પ્રાપ્ત કરી શકતાં નથી. મૂળમાં તો ભોગ અને ઐશ્વર્યાને પ્રાપ્ત કરવાની ઈચ્છા થવી એ જે મોટામાં મોટા રોગની નિશાની છે. આ બધું અંતે ઝાંઝવાના જળ જેવું પુરવાર થાય છે. ભેગે અને ઐશ્વર્ય સામે જ દેખાય, પણું માનવી તેને પકડવા જાય કે પારાની માફક તે સરી જાય છે. આપણું ઋષિમુનિઓએ તેથી સ્પષ્ટ ભાષામાં કહી દીધું કે–ચવર્તન મુળીયા-અર્થાત ત્યાગ દ્વારા જ ભગવ. જૈન ધર્મશાસ્ત્રોએ પણ આ જ વાતને ટેકે આપતાં કહ્યું છે કે, “ચક્રવર્તીને જે સુખ નથી, અને જે સુખ ઈન્દ્રને પણ નથી તે સુખ અહીં લોકૅપણું રહિત સાધુને હોય છે.” ભેગના માર્ગે પડ્યા પછી એમાંથી બહાર નીકળવાનું મુશ્કેલ બને છે, અને તેથી માનવી એ માર્ગની કુરૂપતા સમજી લઈ તેનાથી દૂર જ રહે એ દષ્ટિ ધ્યાનમાં રાખી ભયની દીવાદાંડી તરીકે આપણું પૂર્વાચાર્યોએ બહુ દીર્ધદષ્ટિપૂર્વક આવી બધી કથાઓ રચી છે.
દુઃખ ભોગવવા માટે નહીં પણ સદાકાળ (for ever) માટે દુઃખમાંથી મુક્ત બની જન્મ-મરણની જંજાળને અંત લાવવા માનવજન્મ પ્રાપ્ત થયે છે. તે પછી, જગતમાં ચારે તરફ દુઃખ ને
