________________
૧૪૪ ]
[ શીલધની કથાઓ-૧.
દેવદત્ત જ્યારે તેના નિવાસસ્થાને ગયા, ત્યારે તેના વૈભવ અને ભપકા જોઈ તે તા ઠરી જ ગયા.
તિલેાત્તમાએ મંત્રીના પત્ર વાંચી દેવદત્ત સામે જોયું અને એક દૃષ્ટિ માત્રમાં તેણે આ ભદ્ર પુરુષને નખશિખ સમજી લીધા. તિલેાત્તમાએ આછું સ્મિત કરી કહ્યું : ‘પુરાહિતજી ! જ્ઞાની એની દૃષ્ટિએ આ જગત મિથ્યા છે, પણ અમારી દૃષ્ટિએ તો આ જગત એક અજમ પ્રકારનુ બજાર છે, જેમાં કેાઈ વસ્તુ તેની કીમત ચૂકવ્યા વિના મફત નથી મળી શકતી. જગતના આ બજારમાં કાઈ બુદ્ધિ વેચે છે તેા કોઈ રૂપ, કાઈ યૌવન, કેાઈ શ્રમ, કેાઈ પુણ્ય અને કાઈ ધમ' વેચે છે. જેના જેવા વેપાર. જેની પાસે જે હાય તે વેચીને પેાતાના સંસાર ચલાવે, એટલે પાપના બાપની સમજુતી તેા હ· આપુ' પણ તેનું મૂલ્ય ચૂકવવું પડશે.'
તિલેાત્તમાની વાત સાંભળી દેવદત્ત નવાઈ પામ્યા અને કીમત વિષે પૂછ્યુ એટલે તિલેાત્તમાએ કહ્યું : શ્રીમદ્ • ભાગવત’ના ગ્રંથ આઠ દિવસમાં મને સપૂર્ણ સંભળાવા એટલે પાપના બાપ વિષેની માહિતી હું તમને આપીશ.’
દેવત્તે તિલેાત્તમાની શરત કમૂલ કરી અને બીજા જ દિવસથી તેણે ‘ભાગવત'નુ' વાચન શરૂ કર્યુ`. દાસ-દાસીઓના રસાલા સાથે રાજ સાંજ-સવાર તિલેાત્તમા અત્યંત ભાવપૂર્ણાંક ‘ભાગવતકથા’ સાંભળતી અને દેવદત્ત ભારે કુશળતાપૂર્વક આ કથાનો ઉપદેશ અને તેનુ રહસ્ય સમજાવતા.
સાતમા દિવસે અગિયારમા સ્કધ સમજાવતાં એક બ્રાહ્મણનું દૃષ્ટાંત આપતાં દેવદત્તે કહ્યું : ‘એક બ્રાહ્મણ હતા,
