________________
પટ્ટધર મેલડી :
[ ૩૨૫ ]
હાસિક પુરવાર થઈ ચૂક્યા છે, એટલું જ નહિં પણ એમના સંબંધમાં જે સામગ્રીઓ ઉપલબ્ધ થઈ છે, અને આગળ વધતી શાયખાળની પ્રવૃત્તિ એ સબધમાં જે ઉજ્જવળ ભવિષ્યની આગાહી કરી રહી છે, એ જોતાં ખાવીશમા તીપતિ શ્રી અરિષ્ટનેમિ ભગવાન પણ ઐતિહાસિક યુગની વિભૂતિ હતા એ પુરવાર થતાં ઝાઝા વિલંબ નહીં લાગે, જ્યાં આ પ્રકારનુ નિમ ળ સત્ય ચક્ષુ સામે જળહળતું ર્જિંગાચર થાય છે ત્યાં હવે એ વાત કહેવાની ભાગ્યે જ અગત્ય લેખાય કે જૈનધર્મ અને મૌદ્ધધર્મ એ નિરાળા છે. ‘ જૈન ધર્મ એ બૌદ્ધધર્મની શાખા હતી.' એ વાત તદ્ન ગલત છે. પશ્ચિમના શેાધકાએ અહીંની પરિસ્થિતિના અજાણુપણાથી જે કેટલાક વિજ્રમા લખાણમાં કર્યો છે. એમાં ઉપરકહ્યો વિભ્રમ અગ્રપદ ભાગવે છે. આંગ્લ લેખકેાની એ સ્ખલનાએ ઘણી ઘણી ગંભીર ગુંચવણૢા જન્માવી છે અને એથી જૈનધર્મસંબંધમાં ઘણી વિચિત્ર માન્યતાએને જન્મ મળ્યેા છે! જેમ જેમ પ્રાચીન વસ્તુની શેાધ આગળ લખાશે અને ઇતિહાસને અનુરૂપ અકાડા સાંધવાના પ્રયત્ન કરવામાં આવશે તેમ તેમ સર્વજ્ઞના સિદ્ધાંતની અકાથતા અને એ અંગે રચાયેલ સાહિત્યિક રહસ્ય જનતાને વધુ પ્રમાણમાં જાણવા-જોવાનુ મળશે.
પ્રભાવિક પુરુષાની આ હારમાળા પ્રભુશ્રી મહાવીરદેવના પછીના કાળની છે. ઇ. સ. પૂર્વે પરછમાં એ ચરમ જિન નિર્દેણુ પામ્યા. એ વેળા ભારતવર્ષમાં મગદેશની કીર્તિ વિશેષ હતી અને એનુ પાટનગર રાજગૃહ હતું. એની ગાદી પર શ્રેણિકપુત્ર કાણિક ઊર્ફે અજાતશત્રુ હતા. આ રાજવીના સંબંધમાં જૈન અને મૌદ્ધ સાહિત્યમાં ઠીક ઠીક નોંધા મળે છે.
