________________
[ 8 ]
પ્રભાવિક પુરુષ : નવલેહીઆ પાક્યા અને શૂરાઓને શુમાર ન રહ્યો! છતાં પેલું કમાડ ઉઘાડવા એમાનો કે ફતેહમંદ થયે નહીં.
આવા પ્રતાપી નામસ્મરણથી જે માળાનું મંગળ પુષ્પ આરંભાય એના મહિમાનું વર્ણન ન જ થઈ શકે. એ જીવનમાં વિસ્તારથી મજજન કરીએ તે પૂર્વે અન્ય પુપોનાં નામોને ઊડતે ઉલ્લેખ એટલા સારુ વાસ્તવિક જણાય છે કે જેથી સામાન્ય રીતે દોરવામાં આવનાર ક્રમનો વાચક મહાશયને ખ્યાલ આવે. શ્રી પ્રભવસ્વામી, શય્યભવવામી, મનકુમાર, યશોભદ્રસૂરિ, સંભૂતિવિજયસૂરિ, ભદ્રબાહુસ્વામી અને સ્થૂલભદ્ર તથા શ્રીયકના વૃત્તાન્તોમાં આ ભાગ પૂર્ણ થાય છે. એક રીતે જોઈએ તો ચરમ શાસનપતિ શ્રી મહાવીર દેવના શાસનમાં પ્રથમ ગણધર તરીકેની ખ્યાતિ શ્રી ઇંદ્રભૂતિ–ગૌતમસ્વામીને વરી છે તેમ પ્રથમ પટ્ટધર તરીકેનું સ્થાન પાંચમાં શ્રી સુધર્મ સ્વામીને ફાળે જાય છે એ સર્વ હેવાલ પર્યુષણ પર્વમાં શ્રી કલપસૂત્રમાં વિસ્તારથી આવતે હાઈ સવિશેષ જાણીતું છે. આ ભાગમાંના પ્રથમ કથાનકના મુખ્ય પાત્ર શ્રી અંબૂકુમાર છેલા કેવલી થઈ મોક્ષે જાય છે અને એમની પાટ પરંપરામાં જે છ ચોદપૂવી થયા છે તેમના કથાનકે અનુક્રમે જુદા જુદા મથાળા હેઠળ આવે છે. મનક અને શ્રીયકની વાત તે એમાં આપોઆપ વણાઈ જાય છે. આ સર્વ ઈતિહાસની સામગ્રીરૂપ છે એટલું જ નહીં પણ એ પાછળ બ્રાહ્મણ-શ્રમણ સંસ્કૃતિની ઉજવળ પ્રભા પથરાયેલી છે. મૂળને ક્ષતિ પહોંચાડ્યા સિવાય એ વૃત્તાન્તને બહેલાવવા-દેશકાળને અનુરૂપ બિબામાં ઉતારવાયથાશક્ય પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. વાચકવર્ગ જ કહી શકે કે એમાં લેખકને કેટલા અંશે સફળતા વરી છે.
