________________
જિનદેવને સામાન્ય પરિચય) હોય છે અને જ્યાં માન ન હોય ત્યાં નમ્રતા કે મૃતા હોય છે.
મહર્ષિ નંદિષેણસૂરિએ અજિત–શાન્તિ-સ્તવમાં શ્રી શાતિનાથ ભગવાનને ‘અનવ-મેદવ-ધંતિ-વિભુત્તિ-સમ-૧ નિફિ” કહ્યા છે, તેને અર્થ એ છે કે અરિહંત ભગવંત આર્જવ, મૃદુતા, શાંતિ, વિમુક્તિ અને સમાધિના સાગર હોય છે.
અન્ય દેશમાં હાસ્ય, રતિ, અરતિ, ભય, શેક, જુગુપ્સા અને વેદ એટલે કામવાસના (Sexual Instinct) સમજવાની છે. હાસ્ય ત્યારે જ આવે છે કે જયારે અંતરમાં કોઈ પણ પ્રકારની કુતૂહલવૃત્તિ રહેલી હોય. રતિ–અરતિ એટલે હર્ષને વિષાદ ત્યારે જ થાય છે કે જ્યારે અંતરમાં અજ્ઞાન અને મેહનું પ્રાબલ્ય હેય. ભયને અનુભવ ત્યારે જ થાય છે કે જ્યારે કઈ પણ પ્રાણ પ્રત્યે વૈરને અનુબંધ હોય. શેક ત્યારે જ થાય છે કે જ્યારે કેઈ પણ વસ્તુ પ્રત્યે અત્યંત આસક્તિ હોય. જુગુપ્સા ત્યારે જ થાય છે કે જ્યારે અંતરમાં સુગ, ઘણુ કે તિરસ્કારની લાગણી વ્યાપેલી હોય; અને કામવાસના ત્યારે જ પ્રકટ થાય છે કે જ્યારે અંતરમાં મહત્વનું સામ્રાજ્ય વ્યાપેલું હોય.
આ દોષે ચાલ્યા જતાં ગંભીરતા, સમતા, નિર્ભયતા, વીતરાગમય આનંદ, પ્રસનતા અને પવિત્રતા પ્રકટ થાય છે. તાત્પર્ય કે અરિહંત દેવમાં આ બધા ગુણે પૂર્ણપણે પ્રકાશિત થાય છે.
