________________
+
જિનદેવને સામાન્ય પરિચય 7
૩૭
અહીં તીથ શબ્દથી શું સમજવું? તેના ઉત્તર ટીકાકારોએ આપ્યા છે. તેઓ જણાવે છે કે ‘તિર્થં પુન ૨ાકવળે સમનસંઘે વઢમન-હ વા’-તી એટલે ચાતુ ણ શ્રમણસંધ કે પ્રથમ ગણધર; પરંતુ આ ઉત્તર થાડી ૫ષ્ટતા માગે છે. શ્રમણ્સધ એટલે શ્રમણપ્રધાન સંઘ, નહિ કે માત્ર શ્રમણેાના સંઘ. જો અહીં માત્ર શ્રમણાના સંઘ એવા અથ ગ્રહણ કરીએ તે તેના ચાર વર્ણો–ચાર પ્રકાર। નથી, પરંતુ શ્રમણપ્રધાન સંધ એટલે જેમાં શ્રમણેાની પ્રધાનતા છે, શ્રમણાની મુખ્યતા છે, એવેા સંઘ. તેના શ્રમણ, શ્રમણી, શ્રાવક અને શ્રાવિકા એવા ચાર પ્રકાશ છે અને તે જ અહી અભિપ્રેત છે.
'
*
· ચતુ િધ સ’ઘમાં શ્રમણેાની પ્રધાનતા કેમ ? ’ એના ઉત્તર એ છે કે ‘વાસ્થેäિ સન્વહિં સાવો સંગમુ" ત્તા-ગૃહસ્થા ગમે તેટલા આગળ વધેલા હાય તા પણ સાધુઓ-શ્રમણેા સંયમાદિ ક્રિયાઓમાં તેમના કરતાં ચિડચાતા હાય છે. ’ એટલે ધર્મના પ્રચાર અને રક્ષણ અર્થે સ્થાપેલા સંધમાં તેમની મુખ્યતા રહે, એ સ્વાભાવિક છે.
વળી સાધુઓને ધમ સમધી જેટલું જ્ઞાન હાય, તેટલું શ્રાવકાને ગૃહસ્થાને સંભવતું નથી, કારણ કે તેઓ અનેક જાતના વ્યવસાયમાં પડેલા હોય છે, અને તેમના
સમયના મોટા ભાગ તેમાં જ વ્યતીત થતા હાય છે. કદી કાઈ ગૃહસ્થા શાસ્ત્રાભ્યાસ કરીને આગળ વધ્યા હોય તે પણ તે સાધુની હરાળમાં તે આવી શકતા જ નથી, કારણ
