________________
કર
[ જિનાપાસના
પણ નજરે પડે છે. જેમ કે-નમો ભરતો વષમાનસ... અત જૂનાયે' વગેરે. [ મથુરાના શિલાલેખ, ઈ. સ. પૂર્વે ૫૦] આ બધા શબ્દોના સંસ્કૃત અનુવાદરૂપે અર્હત્ શબ્દ ચેાજાયેલા છે અને તે સંસ્કૃતયુગમાં વિશેષ પ્રસિદ્ધિ પામેલા છે.
કેટલાક કહે છે કે પ્રથમ સંસ્કૃતભાષા ખેલાતી અને તેમાંથી અપ્રભંશ થઈને પ્રાકૃત-અધ માગધી વગેરે ભાષાઓ બનેલી છે, પણ ભાષાવિષયક ઊંડુ· અધ્યયન કરનારા વિદ્યાનાએ આ મત માન્ય રાખ્યો નથી. તેઓ કહે છે કે જે ભાષા સ્વાભાવિક રીતે ખેાલાતી, તે પ્રાકૃત અને તેમાંથી સસ્કાર પામીને જે એક વિશિષ્ટ ભાષા ઉત્પન્ન થઈ, તે સંસ્કૃત. તાત્પ` કે સંસ્કૃતમાંથી પ્રાકૃત નહિ, પણ પ્રાકૃતમાંથી સંસ્કૃત ભાષા બનેલી છે. એ રીતે ભરા, અદ્ભુત, અશ્ચિંત તથા બહત અને અદ્ભુત નાં સ્થાને અર્હત્ શબ્દ આવેલા છે. ×
૨-અહતના અથ
ર્ફે ધાતુ ચાગ્યતા કે પૂજાને! અ દર્શાવે છે, એટલે અદ્વૈતના અથ ચેાગ્ય કે પૂજ્ય એવા થાય છે, પણ તે માતા, પિતા, વડીલ, વિદ્યાગુરુ આદિ પૂજ્ય વગના અર્થમાં
× વિશેષ વિચારતા એમ લાગે છે કે પ્રાકૃતમાંથી સંસ્કૃત કે સંસ્કૃતમાંથી પ્રાકૃત એવી ચર્ચા પ્રાર ંભિક સ્થિતિમાં ગમે તેમ કરવામાં ભલે આવે, પણ બન્ને ભાષાએ સ્વસ્વ સ્થાનમાં પોત-પોતાની રીતે સ્વતંત્ર અને શાશ્વત છે. તેમાં પરા-પૂર્વભાવ વિચારવાનોં કાંઈપણ અં નથી.
૫.
