________________
આવશ્યક ગુણે ]
૪૪૩.
તે એ સ્નાન પણ જરૂર કરી શકાય છે. ષડાવશ્યકની ક્રિયા કે જેને સામાન્ય રીતે પ્રતિકમણ કહેવામાં આવે છે, તે ભાવગ્નાન માટે જ યોજાયેલી છે, એટલે ઉપાસકેએ તેનું સવાર-સાંજ અનુષ્ઠાન–અનુસરણ અવશ્ય કરવાનું છે. વળી પંદર દિવસના અંતે, ચાર માસના અંતે તથા વર્ષના અંતિમ દિવસે તેનું વિશિષ્ટ અનુષ્ઠાન કરીને અંતરને તત નિર્મળ બનાવવાનું છે. એટલું લક્ષમાં રાખવું કે અત્યંતર શૌચની પ્રાપ્તિ માટે આથી શ્રેષ્ઠ અન્ય કોઈ ઉપાય નથી.
ષડાવશ્યકમાં પહેલું આવશ્યક સામાયિક નામનું છે, તેમાં સર્વ પ્રકારનો વિષમભાવ ટાળીને સમભાવમાં આવવાનું છે. બીજું આવશ્યક ચતુર્વિશતિતવ નામનું છે, તેમાં વીશ જિનેની ભાવપૂર્વક સ્તવના કરવાની છે. ત્રીજુ આવશ્યક વદનક નામનું છે, તેમાં સદ્ગુરુને વિધિ પૂર્વક વંદના કરવાની છે. શું આવશ્યક પ્રતિક્રમણ નામનું છે, તેમાં જ્ઞાન-દર્શન–ચારિત્રની શુદ્ધિ કરવાની છે, અર્થાત્ તેમાં જે જ દે લાગ્યા હોય તે માટે અતંદકરણથી દિલગીર થઈને ફરી ન કરવાનો નિશ્ચય કરવાને છે અને થયેલા દેશે માટે ગુરુ પાસેથી ચગ્ય પ્રાયશ્ચિત ગ્રહણ કરી તેના વડે શુદ્ધ થવાનું છે. પાંચમું આવશ્યક કાયેત્સ નામનું છે, તેમાં કાત્સગ અવસ્થાએ રહી વ્રત-વિરાધના આદિ મોટા દેનું વિશિષ્ટ શેપન કરવાનું છે અને આત્માને નિર્મળ બનાવવાનું છે. છઠ્ઠું આવશ્યક
