________________
૪૧૪
જિનાપાસના
છે અને પગથી ચાલીને દેવમ"દિરે, ઉપાશ્રયે કે ધના સ્થાનકે જઈએ, કાઈ દીનદુંઃખીનું કામ કરી આપીએ કે તી ભૂમિને સ્પર્શ કરીએ, તે પગને સદુપયેાગ છે,
આંખથી કાઈ સ્ત્રીની સામે ખરાખ દૃષ્ટિ કરીએ, કોઈ પુરુષ કે પશુ વગેરેનાં ગુપ્ત અગા નિહાળીએ, કાઈને ડારીએ-ભય ઉપજાવીએ, કે ઈનાં છિદ્રો નિહાળીએ, બિભત્સ સાહિત્ય વાંચીએ કે ખિભત્સ નાચ, નાટક, નૃત્ય વગેરે જોઈએ એ આંખના દુરુપયેાગ છે અને આંખથી દેવમૂતિ નાં દન કરીએ, સત પુરુષાનુ મુખારવિંદ નિહાળીએ કે દીન દુ:ખી પર કરુણાભરી નજર નાખીએ, સારાં સારાં પુસ્તક વાંચીએ, ધાર્મિક ઉત્સવ-મહાત્સવેા નિહાળીએ કે તીથ, મદિર વગેરે ધર્મસ્થાનાની ભવ્યતા નિહાળીએ, એ આંખના સદુપયેાગ છે.
તે જ રીતે કાનથી કાઈની નિંદા કે કુથલી સાંભળીએ, શંગારિક બિભત્સ ગીતા કે વાર્તાઓ સાંભળીએ, કોઈની ખાનગી વાત જાણી લેવાના પ્રયાસ કરીએ, એ કાનને દુરુપયેાગ છે અને કાનથી શાસ્રવચન સાંભળીએ, મહાપુરુષોની વાણી સાંભળીએ, પ્રભુભક્તિનાં ગીતા-ભજનસ્તવના સાંભળીએ, ધાર્મિક વાર્તાલાપ કે સંવાદ સાંભળીએ, કાઈ દીન દુ:ખીની હકીકત સાંભળીએ, એ ાનને સદ્ગુપચાગ છે.
કેટલાક એમ સમજે છે કે કાયાને પુષ્કળ પાણીથી સ્નાન કરાવીએ અને ઉવરૃણુ, સાબુ વગેરેથી તેના મેલ
