________________
ગ્રંથ અંગે કિંચિત્ લે. પ. પૂ. આ. શ્રી વિજયધર્મસૂરીશ્વરજી મહારાજ
અનંત ઉપકારી શ્રી જિનેશ્વર ભગવંતની ઉપાસના આરાધક આત્માઓ માટે કેટલી અનિવાર્ય છે? ઉપાસનાનું શું પ્રયોજન છે? ઉપાસનાના પ્રકારો કેટલા છે ? વગેરે વગેરે વિષયોનું વિસ્તૃત સાહિત્ય ગણધર તેમજ આચાર્યાદિ મહાપુરુષોએ સંસ્કૃત-પ્રાકૃત વગેરે ભાષામાં રચેલ સંખ્યાબંધ ગ્રંથોમાં આજે સારી રીતે ઉપલબ્ધ થાય છે. આત્મસાધનાના અનેક પ્રકારો પૈકી જિનપાસના એ મુખ્ય સાધન છે. જિન પાસનાની સાધના વડે જેટલા જીવાત્માઓએ આત્મકલ્યાણ સિદ્ધ કર્યું છે, તે અપેક્ષાએ બીજા સાધનો વડે આત્મશ્રેય સિદ્ધ કરનારાઓની સંખ્યા હરહંમેશ અપ પ્રમાણમાં હોય છે. આત્મશ્રેય માટે જિનેપાસના કિંવા ભક્તિમાર્ગ જેવો કોઈ બીજે સરલ માર્ગ નથી અને એ કારણે જિનોપાસના અથવા ભક્તિમાવિષયક સાહિત્ય આપણું જૈન શાસનમાં વિપુલ પ્રમાણમાં દૃષ્ટિગોચર થાય છે.
ભગવતીસૂત્ર, ઉપાસકદશાંગ, જ્ઞાતાસૂત્ર, રાયપસણી, જીવાભિગમ, ચઉસરણ પયત્નો વગેરે આગમસૂત્ર, લલિતવિસ્તરા, યોગશાસ્ત્ર, પંચાશક, દેવવંદનભાષ્ય, શ્રાદ્ધવિધિપ્રકરણ, ધર્મસંગ્રહ, પ્રતિમાશતક વગેરે સંખ્યાબંધ સંસ્કૃત-પ્રાકૃત ગ્રંથ જિનોપાસના સંબંધી ભિન્ન ભિન્ન વિષયોનું પ્રતિપાદન કરનારા આજે પણ આપણા ગ્રંથભંડારોમાં વિદ્યમાન છે. હિંદી-ગુજરાતી ભાષામાં સ્તવન–શૈત્યવંદન–સ્તુતિ વગેરેની સંખ્યાનું તો આપણે પ્રમાણ ન કાઢી શકીએ, તેટલું વિપુલ સાહિત્ય વર્તમાનમાં મુદ્રિત-અમુદ્રિત અવસ્થામાં આપણી પાસે ઢગલાબંધ પડવું છે અને એ સાહિત્ય એવું રોચક છે કે કંઠની મધુરતા તેમજ ચિત્તની એકાગ્રતા સાથે જ્યારે તેને જિનપાસનામાં ઉપયોગ થાય છે, ત્યારે વાતાવરણમાં કોઈ અનેરી પવિત્રતા પ્રગટે છે અને અનેક આત્માઓ સમ્યગ્દર્શનના અધિકારી બની જાય છે.
