________________
ભાવપૂજા ]
૩૩૩, છે. તે બંનેનું યુગલ એટલે નત્થણું સૂત્ર અને તેની સાથે
સ્તુતિ-સ્તવના પણ હોય તે તે મધ્યમ કોટિનું ચૈત્યવંદન ગણાય છે. સંપૂર્ણ વિધિ એટલે પાંચ અભિગમ સાચવીને ત્રણ. પ્રદક્ષિણાયુક્ત પૂજા કર્યા પછી પાંચ પ્રસિદ્ધ દંડકે, ત્રણ સ્તુતિ અને “જયવીયરાય આદિ પ્રણિધાનત્રિકને પાઠ. બોલતાં ઉત્કૃષ્ટ ચૈત્યવંદન થાય છે, એટલે ઉપર જે ચિત્યવંદન વિધિ બતાવ્યા છે, તે મધ્યમ કોટિના ચૈત્ય વંદનને સમજવાને છે.
ચૈત્યવંદન અથવા દેવવંદનનું રહસ્ય સમજાવવા માટે તપગચ્છધુરંધર શ્રીમદ્દ દેવેન્દ્રસૂરિએ શ્રી દેવવંદનભાગની રચના કરેલી છે અને તેમાં ચૈત્યવંદનના દરેક અંગ પર વિશદ ચર્ચા-વિચારણા કરેલી છે, તે જોવાથી આ ક્રિયાની ભવ્યતા સમજાશે.
વાસ્તવમાં ચૈત્યવંદન એ ચમત્કારિક વસ્તુ છે, પણ આપણને તેને ચમત્કાર અનુભવાત નથી, કારણ કે આપણું ચિત્તની ચંચળતા ઘણું છે; વળી તે વિષય અને કષાયના રંગે રંગાયેલું છે, એટલે ચૈત્યવંદનની કિયામાં. જે એકાગ્રતા જામવી જોઈએ તે જામતી નથી અને તેથી જે અપૂર્વ આનંદને અનુભવ થવો જોઈએ, તે થતો નથી, તાત્પર્ય કે ચેત્યવંદનની ક્રિયા યથાર્થ પણે કરવી હોય તે. ચિત્તની ચંચળતા ઘટાડવી જોઈએ અને વિષયાકર્ષણ તથા કષા પણ ઓછા કરવા જોઈએ. જેમ જેમ આ વસ્તુ સિદ્ધ થતી જાય, તેમ તેમ ચત્યવંદન શુદ્ધ ભાવે થતું
