________________
અંગપૂજા ]
૩૧૭ પરિચય આપે છે. દીપક માટેના પાત્રના-દીપિકાએાના જેટલા પ્રકાર ભારતવર્ષમાં મળે છે, તેટલા જગતના કેઈ પણ દેશમાં મળતા નથી. ઘી ગાયનું જ જોઈએ, એ એકાંત નિયમ નથી. તે ભેંસ વગેરેનું પણ ચાલી શકે.
વિશેષમાં પં. શ્રી વીરવિજયજી મહારાજે જણાવ્યું છે કે-“પ્રાણું–ઉગારણ કારણ ફાનસ, કરિયે નવિ આય પતંગા.” આ દીપક પર જીવદયાના પવિત્ર ઉદ્દેશથી ફાનસ કરવું, એટલે કે દીપકને ફાનસમાં રાખવે, જેથી પતંગિયા વગેરે આવીને તેમાં પડે નહિ અને તેમના પ્રાણની હાનિ થાય નહિ.”
તિ એ જ્ઞાનને સંકેત છે તેથી જ કહ્યું છે કેદ્રવ્યદીપ સુવિવેકથી, કરતાં દુઃખ હોય ફેક; ભાવપ્રદીપ પ્રગટ હવે, ભાસિત કાલોક.
સુવિવેકથી દ્રવ્યદીપક પ્રકટાવતાં સઘળાં દુઃખે ફેક થાય છે-નાશ પામે છે અને જ્યારે અંતરમાં સાચે ભાવપ્રદીપ પ્રકટે છે, ત્યારે તો લેક અને અલેકના સઘળા. પદાર્થો સ્પષ્ટ ભાસવા લાગે છે.
કેટલાક ધૂપ અને દીપક પૂજાને સમાવેશ અગ્રપૂજામાં કરે છે, પણ શ્રી ચૈત્યવંદન–ભાષ્ય વગેરેમાં આ બંને પૂજાને સમાવેશ અંગપૂજામાં કર્યો છે અને શ્રાદ્ધવિધિ-પ્રકરણમાં પણ તેનું સમર્થન થયેલું છે, એટલે આ પૂજાઓને અંગપૂજામાં ગણવી એગ્ય છે.
