________________
૨૩
દેવ-દશન ] નિધિ. તેનાં નામે આ પ્રમાણે જાણવાઃ (૧) નૈસર્પ, (૨) પાંડુક, (૩) પિંગલક, (૪) સર્વરત્ન, (૫) મહાપદ્મ, (૬) કાલ, (૭) મહાકાલ, (૮) માણવક અને (૯) શંખ, ચકવતી જ્યારે છ ખંડ જિતવા ગંગા નદીના પશ્ચિમ તટે જાય છે, ત્યારે આ નવનિધિઓ પ્રકટ થાય છે અને તેમાં નીચે પ્રમાણે કપિ હોય છે. પ્રથમ નિસર્ષનિધિમાં ગ્રામ, આકર, નગર, પાટણ, દ્રોણમુખ, મંડલ, સ્કધાવાર, ગૃહ વગેરેની સ્થાપનાના ક હોય છે. બીજા પાંડુકનિધિમાં ગણિત, ગીત, વીશ પ્રકારનાં ધાન્યનાં બીજ તથા તેની ઉત્પત્તિને લગતા કપે હોય છે. ત્રીજા પિંગલકનિધિમાં પુરુષ, સ્ત્રી, હાથી, ઘોડા વગેરેના આભરણે બનાવવાના કલ હોય છે. ચોથા સર્વરત્નનિધિમાં ચકવતીનાં ચૌદ રને કલ્પ હોય છે. પાંચમા મહાપદ્મનિધિમાં વસ્ત્રની ઉત્પત્તિ, તેના પ્રકાર, તેને ધોવાની રીતે તથા રંગને લગતા કલ્પ હોય છે. છઠ્ઠા કાલનિધિમાં સમગ્રકાલનું જ્યોતિષ, તીર્થંકરાદિના વંશનું કથન તથા સે પ્રકારના શિલ્પને લગતા કલ હોય છે. સાતમાં મહાકાલનિધિમાં લેહ, સુવર્ણ, મુક્તા, મણિ, સ્ફટિક, પરવાળાં વગેરેના વિવિધ ભેદ તથા તેની ઉત્પત્તિ વગેરેને લગતા કલ્પિ હોય છે. આઠમા માણવકાનિધિમાં દ્ધાઓની ઉત્પત્તિ, શસ્ત્રસામગ્રી, યુદ્ધનીતિ, દંડનીતિ વગેરેના કપે હોય છે અને નવમા શખનિધિમાં ગદ્ય, પદ્ય, નૃત્ય, નાટક વગેરેને લગતા કપ હોય છે. આ નવનિધિ પ્રાપ્ત થઈ જાય એટલે જગતની સર્વ પ્રકારની રિદ્ધિસિદ્ધિ મેળવી શકાય છે. સકલ પદાર્થોમાં
