________________
નામ-સ્મરણ ]
૧૫૧
જૈન પરંપરા તે એવી છે કે બાળક કંઈ સમજણું થાય અને બોલતાં શીખે એટલે તેને નવકારમંત્ર શીખવા અને વીશ તીર્થકરોનાં નામ યાદ કરાવવાં, જેથી તે ઉઠતાં, બેસતાં કે સૂતાં અથવા ગમે તે સ્થિતિમાં શ્રી અરિહંત દેવનું સ્મરણ કરી શકે અને પિતાના જીવનને સફળ બનાવી શકે.
અમે એક તદ્દન નાના ગામડામાં જન્મ્યા હતા કે જ્યાં ન હતું મંદિર, ન હતું ઘર-દહેરાસર કે ન હતી પાઠશાળા. પણ માતાના ધર્મસંસ્કારો ઉત્તમ હતા, એટલે તેમણે અમને નવકારમંત્ર શીખવ્યો અને ચોવીશ તીર્થકરોનાં નામ શીખવ્યાં. વળી તે રેજ સવારે અથવા સૂતાં પહેલાં અવશ્ય બોલી જવા જ જોઈએ, એ આગ્રહ રાખે, તે અમને જૈન ધર્મને સંસ્કાર પડ્યો અને અમારા ઉપાસ્યદેવ-ઈષ્ટદેવ અરિહંત ભગવંત છે, એ ખ્યાલ પેદા થતાં કમેકમે તેમના પ્રત્યે ભક્તિ જાગૃત થઈ.
આજે તે પરિસ્થિતિ વિચિત્ર છે. ખાસ કરીને જેઓ વધારે શિક્ષિત કે ધનવાન છે, તેને ત્યાં બાળકે પર આ જાતને સંસ્કાર પાડવાના પ્રયતને થતા નથી. અમે એવાં કુટુંબે જોયાં છે કે જ્યાં બાળકે ચૌદ પંદર વર્ષના થવા છતાં પૂરો નવકારમંત્ર પણ જાણે નહિ; પછી ચાવીશ તીર્થકરેનાં નામ કડકડાટ બેલી જવાની વાત તે રહી જ કયાં? શાળામાં પણ શબ્દ શીખવતી વખતે Go d–ગૌડ (પ્રભુ)ને બદલે D , g-ડેગ (કૂતરા)ની પસંદગી થતી હોય
