________________
૧૮૫
વિષયોથી નિવૃત્તિ પામેલો કોઈક સાધુ સંભોગના પચ્ચક્ખાણવાળો પણ થાય છે, તેથી હવે સંભોગના પચ્ચક્ખાણને કહે છે
संभोगपच्चक्खाणेणं भंते ! जीवे किं जणयइ ?
संभोगपच्चक्खाणेणं आलंबणाई खवेइ, निरालंबणस्स य आययट्ठिआ जोगा भवंति, सएणं लाभेणं तुस्सइ, परस्स लाभं नो આમારૂ, નો તફ, નો પીદેરૂં, નો પત્થટ્ટ, નો અભિનસ, પરસ્ત लाभं अणासाएमाणे अतक्वेमाणे अपीहेमाणे अपत्थेमाणे अणभिलसेमाणे दोच्चं सुहसिज्जं उवसंपज्जित्ताणं विहरइ ॥ ३३ ॥ ३५ ॥
અર્થ : હે ભગવંત ! સંભોગના પચ્ચક્ખાણ વડે જીવ શું ઉત્પન્ન
કરે ?
----
ઉત્તર : સંભોગ એટલે એક મંડળીમાં આહાર કરવો અર્થાત્ બીજા મુનિએ આપેલા આહાર આદિ ગ્રહણ કરવા, તેનું પ્રત્યાખ્યાન એટલે પોતે ગીતાર્થ હોવાથી જિનકલ્પાદિ અંગીકાર કરવાથી તેનો—બીજાના લાવેલા આહારાદિનો ત્યાગ કરવો, તે રૂપ સંભોગપચ્ચક્ખાણ વડે જીવ ગ્લાનત્વ આદિ આલંબનોને ખપાવે છે—દૂર કરે છે. અર્થાત્ બીજા સાધુ માંદગી આદિ કારણે બીજાના લાવી આપેલા આહારાદિને ગ્રહણ કરે છે, પરંતુ આ તો કારણ છતાં પણ ગ્રહણ કરતા નથી, અને નિરંતર ઉઘત વિહાર વડે વીર્યાચારનું આલંબન કરે છે. તથા આલંબનરહિત એવા જીવને—સાધુને આયતાર્થિકા એટલે મોક્ષના પ્રયોજનવાળા જ વ્યાપારો હોય છે. આલંબનવાળાને કેટલાક વ્યાપારો મોક્ષના પ્રયોજનવાળા નથી પણ હોતા તેથી આ પ્રમાણે કહ્યું છે. તેથી તે નિરાલંબન સાધુ પોતાના લાભે—પોતે જ મેળવેલા આહાર આદિના લાભ વડે સંતુષ્ટ થાય છે અને બીજાના લાભનો આસ્વાદ કરતા નથી, તર્ક કરતા નથી—ચિંતવતો નથી, સ્પૃહા કરતા નથી– ઇચ્છતા નથી, પ્રાર્થના કરતા નથી, તથા અભિલાષા કરતા નથી. બીજાના લાભને આસ્વાદન નહીં કરતા, તર્ક નહીં કરતા, સ્પૃહા નહીં કરતા, પ્રાર્થના નહીં કરતા તથા અભિલાષ નહીં કરતા બીજી સુખશય્યાને એટલે બીજા સર્વ
