________________
૩૬
વૈરાગ્યકાલતા ભાગ-૨ દર્શનથી ત્રિભુવનની વિભુતા થાય છે–ત્રણ ભુવનનું વૈભવ પ્રાપ્ત થાય છે, વળી આ દ્રમક બીભત્સ છે.
ધર્મબોધકરને ભગવાનની દૃષ્ટિ પ્રથમ પ્રવેશેલા જીવ ઉપર પડતી જોઈને આશ્ચર્ય થાય છે; કેમ કે સામાન્યથી જેઓને ભગવાનના શાસનના પારમાર્થિક સ્વરૂપની જિજ્ઞાસા થાય છે તે જીવો પ્રાયઃ પૂર્વ ભવોમાં ઘણી ઉત્તમતા કેળવેલી હોય છે તેથી ભગવાનની દૃષ્ટિની પ્રાપ્તિથી શીધ્ર જ ત્રિભુવનની વિભુતાને પામે છે, જેમ રોહિણીચોર વગેરે ભગવાનના વચનના સ્પર્શની સાથે સંયમના પરિણામને પામ્યા. જ્યારે આ જીવ અત્યંત બીભત્સ દેખાય છે તેથી ભૂતકાળમાં ધર્મ સેવ્યો નથી માટે ભારેકર્મી છે, છતાં ભગવાનની દૃષ્ટિ પડી તે આશ્ચર્યરૂપ દેખાય છે. II9પ-કા શ્લોક :
दृष्टगुरुकर्मभारे, प्रोल्लसिताकाण्डसमुचिताचारे । पौर्वापर्यविरोधात्, सुगुरोश्चिन्तेयमुचितैव ।।६७।। શ્લોકાર્ચ - દષ્ટ ગુરુકર્મના ભારવાળા=જે જીવમાં પૂર્વે ભારે કર્મથી થયેલી અનુચિત આચરણા જોવાઈ છે એવા, અચાનક જ ઉલ્લસિત થયો છે સમુચિતાચાર જેમાં એવા જીવમાં, પૂર્વ અપરનો વિરોધ હોવાથી સુગુરુની આ ચિંતા= વિચારણા, ઉચિત જ છે.
તે દ્રમક પૂર્વમાં ઉપદેશ સાંભળવા અનેક વખત આવતો હતો ત્યારે લેશ પણ તત્ત્વની જિજ્ઞાસા ન હતી, સંસારની નિર્ગુણતા સાંભળીને પણ તત્ત્વને અભિમુખ થતો ન હતો અને અચાનક જ કોઈક ગુરુનાં વચનો તેના ચિત્તને સ્પર્ધો તેથી તત્ત્વની જિજ્ઞાસાવાળો થયો એ રૂપ અચાનક જ સમુચિત આચાર જોવાથી ગુરુને પૂર્વની અવસ્થા અને વર્તમાનની અવસ્થામાં વિરોધ દેખાવાથી વિચાર આવે છે કે જેનામાં પૂર્વે લેશ પણ ગુણસંપત્તિ નથી તેવા દ્રમક ઉપર ભગવાનની દૃષ્ટિ પડી તે અત્યંત આશ્ચર્યકારી છે. એ પ્રમાણે ગુરુને વિચારણા થાય છે તે ઉચિત જ છે. IIકળા
