________________
બની કે પેલા ચોરના નવકારમંત્રનો ઉચ્ચાર કરતાં કરતાં પ્રાણ ગયા હોવાને લીધે એ યક્ષ થયો. એ યક્ષે પોતાનાં ઉપકર્તા શ્રાવકને અવધિજ્ઞાનનો ઉપયોગ દઈ દુખપૂર્ણ સ્થિતિમાં જોઈ, એક મહાન પર્વતને ઉપાડી નગરને માથે લટકતો રાખી અંતરીક્ષમાં કહ્યું, હે દુષ્ટ ભૂપતિ અને માનવો ! આ ભક્તિમાન શ્રાવક મારો ઉપકારક ગુરુ છે અને તમે મુકત કરો. અન્યથા તમારો આકાશે કે પાતાળે ક્યાંય પણ મોક્ષ નથી. એ સાંભળી રાજાએ અને સર્વ પ્રજાએ યક્ષની વારંવાર ક્ષમા માગી અને જિનદત્ત પણ છુટ્યો. ખરી વાત છે કે ન્યાય તો પ્રાણને ભોગે જ મળે છે. પછી લોકોએ એ યક્ષનું એક મંદિર પણ ત્યાં બનાવરાવ્યું.
શ્રી વીરજિનેશ્વર સમવસરણને વિષે દેવ, મનુષ્ય અને તિર્યંચોની પર્ષદા સમક્ષ આ પ્રમાણે દૃષ્ટાન્તો આપી, નમસ્કારમંત્ર ઉત્તમકુળને વિષે જન્મ અપાવનારો અને સ્વર્ગનો પણ હેતુરૂપ છે એમ બતાવી આગળ કહે છે કે “એ પંચપરમેષ્ઠી નમસ્કારના પ્રભાવથી જ પ્રાણીઓને શાશ્વત સુખા બક્ષનાર એવો મોક્ષ ભૂતકાળને વિષે પ્રાપ્ત થયો છે, વર્તમાનકાળમાં પ્રાપ્ત થાય છે અને ભવિષ્યકાળને વિષે પ્રાપ્ત થશે. ઉત્કૃષ્ટ મોક્ષસુખના અભિલાષી ભરત-ઐરવત-મહાવિદેહાદિ ક્ષેત્રોના સર્વ મનુષ્યો એ “નમસ્કાર' નો પાઠ કર્યા જ કરે છે. જે માણસ શ્રદ્ધાસહિત એ મહામંત્રના એક લક્ષ જાપ કરે અને શ્રી સંઘની પૂજા કરે એ નિશ્ચય તીર્થકર થાય છે. જે પ્રાણીને એના પર રતિ એટલે પ્રેમ નથી એણે ગમે એટલી તપશ્ચર્યા કરી હોય, એણે ગમે એટલો અભ્યાસ કર્યો હોય કે શાસ્ત્ર શ્રવણ કર્યા હોય, અથવા ગમે એટલી ક્રિયા કે અનુષ્ઠાનો કર્યા હોય તો પણ વ્યર્થ છે.
નમસ્કાર મંત્ર ચતુર્દશ પૂર્વનો ઉદ્ધરેલો સાર છે માટે જ વિદ્વાન અને પંડિતો એને વિષે પ્રયત્નશીલ રહે છે. વળી મરણોન્મુખ અવસ્થામાં અંતસમયે તો એનું વિશેષ ધ્યાન ધરવું. કેમકે એવી સ્થિતિમાં એજ માત્ર ઉત્કૃષ્ટ આયુધ-શસ્ત્ર છે; જેવી રીતે ઘરમાં અગ્નિ લાગ્યો હોય એ વખતે
૧. પૂર્વના વિસ્તૃત અર્થ માટે જુઓ આ ચરિત્રનો બીજો ભાગ પૃષ્ઠ
૨૮૮.
૩૨
અભયકુમાર મંત્રીશ્વરનું જીવનચરિત્ર (ભાગ-૩)
