________________
અગ્નિના તણખાઓને લીધે જાણે યોદ્ધાઓના મંગળકલ્યાણને અર્થે નીરાજનાવિધિ થતી હોય નહીં એવો ભાસ થઈ રહ્યો.
તલવારથી લડતા સૈનિકોની તલવારોના અગ્રભાગ એકબીજા સાથે મળવાથી જાણે જયશ્રીએ વૈડુર્યમણિના તોરણો રચીને લટકાવી લીધા હોય નહીં એવો દેખાવ થઈ રહ્યો. સુભટો વારંવાર ખડ્ગો નચાવતા નચાવતા ફેરવી રહ્યા હતા એથી જાણે ત્યાં વિધુલ્લતા ઝબકારા મારી રહી હોય નહીં એમ પ્રતીતિ થતી હતી. યોદ્ધાઓના હાથમાં પંક્તિબદ્ધ રહી ગયેલી ઉત્તમ પ્રકારની ઢાલોને લીધે ત્યાં જાણે કપિશીર્ષકોનું તોરણ બની રહ્યું હોય નહીં એમ ભાસ થતો હતો. દીર્ઘ ભુજાવાળા સુભટોએ પ્રતિપક્ષીના પ્રહાર ઝીલવાને પોતાપોતાની ઢાલો ઊંચે ધરી રાખી હતી. એથી જાણે એમનાં મસ્તક પર છત્ર ધરવામાં આવ્યા હોય નહીં એવો દેખાવ થઈ રહ્યો હતો. વળી બંને સેનાઓમાં એ પ્રમાણે ઢાલોની હારને હાર રહી ગઈ હતી. એ જાણે સૂર્યો અને ચંદ્રમાની પંક્તિબદ્ધ શ્રેણિ હોય નહીં એવી શોભતી હતી. અશ્વારો પણ હર્ષસહિત સામ-સામા ભાલાઓ ફેંકી ફેંકીને પોતાની ચિરકાળની યુદ્ધે ચડવાની હોંશ પૂરી કરતા હતા.
કેટલાકના હાથમાં ભાલા ઊંચા ઊભા રહી ગયા હતા એ જાણે ઊંચે આકાશમાં રહેલા તારાઓને પરોવવાને અર્થે હોય નહીં અથવા બ્રહ્માંડને ઈંડાની જેમ સધ ફોડી નાખવાને માટે હોય નહીં ! વળી કોઈ કોઈએ સામસામા ધરી રાખ્યા હતા એ ભાલાઓ જે પ્રકાશના કિરણો ફેંકતા હતા તે જાણે કાળરાત્રિના પ્રાણહારક કટાક્ષો હોય નહીં એવા જણાતા હતા. મહાવતોએ યથોચિત્તસ્થાને રાખેલા હસ્તિઓ પર આરૂઢ થયેલા સિંહસમાન બળવાન, સામંતો પણ, પોતાના અસ્ત્રો ફેંકતા અને પ્રતિપક્ષીને ચુકાવતા, યુદ્ધને એક જાતનો ઉત્સવ માની રણક્ષેત્રમાં ઝુઝતા હતા. વિમાનમાં રહેલા દેવતાઓ હોય નહીં એવા રથિકો પણ રથમાં રહીને, રમતાં રમતાં યુદ્ધ કરવા લાગ્યા. વળી દંડેદંડવાળાઓ શક્તિએ શક્તિવાળાઓ, મુદ્ગરે મુદ્ગરવાળાઓ અને તોમર તોમરવાળાઓ પરસ્પર લડવા ઉતરી પડ્યા હતા.
આ પ્રમાણે યુદ્ધ કરતા સંવર અને અનંગના સૈન્યોમાં તત્ક્ષણ શસ્ત્રાસ્ત્રો અભયકુમાર મંત્રીશ્વરનું જીવનચરિત્ર (સર્ગ બારમો)
૧૩૯
