________________
મેગલ સમ્રાટેના અન્ય પ્રતિબેધક
૧૭૯ શક્તિને ધારણ કરનાર અપ્રતિમ પ્રતિભાવાન પુરુષ હતા. આ પહેલાં એમણે પિતાની વિદ્વત્તા અને પ્રતિભાથી રાજપૂતાનાના અનેક રાજાઓને પ્રસન્ન કર્યા હતા, અને ઘણું વિદ્વાનો સાથે વાદ-વિવાદ કરીને વિજય મેળવ્યો હતો. ઇડરગઢના મહારાય શ્રી નારાયણની સભામાં દિગંબર ભટ્ટારક વાદીભૂષણની સાથે વિવાદ કરીને એમને હાર આપી હતી. વાગડના ઘટશિલ નગરમાં ત્યાંના રાજા, અને જોધપુરના મહારાજા શ્રી મલદેવના ભત્રીજા, રાજા સહસમલ્લની હાજરીમાં એમણે ગુણચંદ્ર નામે દિગંબરાચાર્યને પણ હરાવ્યા હતા. આ રીતે એમણે શાસ્ત્રાર્થ અને શતાવધાન દ્વારા અનેક રાજવીઓને પિતા તરફ સદ્ભાવ ધરાવનારા બનાવ્યા હતા. કૃપારસોશ”ની રચના
અકબર પણ એમની વિદ્વત્તાથી ઘણે ખુશ છે. જેમ જેમ એને ઉપાધ્યાયજીનો વિશેષ પરિચય થતો ગયે, તેમ તેમ એ એમને વિશેષ અનુરાગી થતો ગયે. બાદશાહના સૌહાર્દ અને ઔદાર્યથી પ્રસન્ન થઈને ઉપાધ્યાયજીએ, એની પ્રશંસા નિમિત્તે, “કૃપારકેશ'ની રચના કરી હતી. ૧૨૮ શ્લોકના આ નાના સરખા કાવ્યમાં એમણે અકબરના શૌર્ય, ઔદાર્ય, ચાતુર્ય વગેરે ગુણોનું સંક્ષેપમાં છતાં માર્મિક રીતે, વર્ણન કર્યું છે. આ કાવ્યનું રસપાન કરીને અકબર ખૂબ તૃપ્ત થયે. જજિયાવેરાની માફી અને બીજા સુકાર્યો
આ તૃપ્તિથી પ્રેરાઈને એણે, હીરવિજયસૂરિની જગતના ભલા માટે જે જે શુભેચ્છાઓ હતી તે બધી, ઉપાધ્યાયજીના કહેવાથી, પૂરી કરી. કૃપારસકાશના અંતિમ ૧૨૬-૧૨૭મા લેકમાં સ્પષ્ટ જણાવ્યું છે કે
આ બાદશાહે જજિયારે માફ કર્યો; ઉદ્ધત મુસલમાનોથી મંદિરને છુટકારો અપાવ્ય; કેદમાં પડેલા કેદીઓને છૂટા કર્યા, સાધારણ રાજાઓ પણ મુનિઓને આદર-સત્કાર કરવા લાગ્યા, વર્ષમાં છ મહિના સુધી જીવોને અભયદાન મળ્યું અને
