________________
૨૭,
સ. ૭૦ ] તુલનાત્મક દિગ્દર્શન
( ૭ ) શરીર પાંચ જાતનાં છે : દારિક, વિક્રિય, આહારક, તૈજસ અને કાર્પણ
મનુષ્ય અને તિનું શરીર ઔદારિક છે. એ ઔદારિક–વણનું બનેલું હોય છે.
દે અને નારકેનું શરીર “વૈક્રિય” છે અને એ વૈક્રિય વર્ગણાનું બનેલું હોય છે. કેટલાક શક્તિશાળી મનુષ્ય, પંચેન્દ્રિય તિર્યો અને સ્થૂળ વાયુકાયના જી પણ આવું શરીર ધારણ કરી શકે છે.
આહારક શરીર શ્રુત-કેવલી મુનિને જ હેય છે.
શ્રુતકેવલી એટલે શ્રુત-જ્ઞાનના પારગામી અર્થાત્ ચદે, પુવૅ(પૂર્વ)ના જાણકાર
તૈજસ શરીર આહાર પચાવવામાં સહાયક છે.
કામણ શરીર બધાં શરીરોનું મૂળ છે કેમ કે એ કર્મના સમૂહરૂપ છે અને કર્મ એ જ સંસારી જીનાં સર્વ કાર્યોનું નિમિત્ત છે. કેવળ કાર્પણ શરીર સંસારી જીવને શબ્દાદિ વિષયેથી ઉદ્ભવતાં સુખદુઃખને અનુભવ કરાવી શકતું નથી.
બધા જ સંસારી જીને પિતાના સ્થળ શરીર ઉપરાંત તેજસ અને કાર્મણ એ બે સૂક્ષ્મ શરીરે પણ હોય છે જ, અને એ જી સાથે અનાદિ કાળથી છે ને એ જી મેક્ષે ન જાય ત્યાં સુધી જન્માંતરમાં પણ પ્રવાહરૂપે એની સાથે જ રહે છે.
કેટલાક સ્થળ શરીર ઉપરાંત જે સૂક્ષ્મ શરીર માને છે તેને “લિંગ–શરીર” કહે છે.
