________________
१७०
કાલના સૂર્યાંય સુધી આખા દિવસ અને રાત્રિ ૪ આહારને યા પાણી સિવાય ૩ આહારનેા સથા ત્યાગ હાય છે, તિવિહારવાળાને ફક્ત દિવસે ઉષ્ણ જળ પીવું ક૨ે છે. રાત્રિએ તેને પણ ત્યાગ હાય છે. આ ઉપવાસનાં આગલા દિવસે એકાસન અને પારણાના દિવસે પણ એકાસન કરીએ તેા જ વારના ભાજનના ત્યાગ કરવાથી એક ઉપવાસનું નામ ચતુર્થ ભક્ત (ચેાથ ભક્ત) કહેવાય છે. આગળ છઠ્ઠું વગેરેની આસપાસ એકાસન નહિ હોય તે પણ છઠ્ઠ-અઠ્ઠમ-દશમની સંજ્ઞા રૂઢ છે.
૮. ચરિમ—દિવસના છેલ્લા ભાગનું પચ્ચક્ખાણ તે દિવસ ચમિ અને આયુષ્યના છેલ્લા ભાગનું-મરણ વખતનું પચ્ચક્ખાણુ તે ભવ ચમિ કહેવાય એમાં દિવસ ચરિમ સૂર્યાસ્તથી ૧ મુહૂત પહેલાં ગૃહસ્થાએ દુવિહાર તિવિહાર ચવિહારવાળુ' કરવું. અને મુનિને તે ચવિહારવાળું જ હાય છે. એકાસણાદિવાળાને પાણહાર કરવાનું હોય છે. ૯. અભિગ્રહ–અમુક કાર્ય થાય ત્યારે જ મારે અમુક ભાજન કરવું. તે દ્રવ્ય ક્ષેત્ર-કાળ અને ભાવથી ૪ પ્રકારના છે. દ્રવ્ય—અમુક આહાર, કડછી આદિ વડે આપે તેા જ આહાર લેવા.
-
ક્ષેત્ર—અમુક ઘર–ગ્રામ કે અમુક ગાઉ દૂરથી આહાર લેવે. કાળ—ભિક્ષા કાળ પહેલાં યા કાળ વિત્યા બાદ લેવા. ભાવ—રૂદન કરતા, બેઠા, ઉભા પુરૂષ યા સ્ત્રી વહેારાવે તે લેવા.
૧૦. વિગઈ—ઇન્દ્રિયાના વિષયને પ્રબળ કરનારા દૂધ-દહીંઘી-તેલ-ગાળ અને પકવાન્ન એ ૬ ભક્ષ્ય વિગઈ ગણાય છે. તેમાંથી ૧-૨ યાવત્ - વિગઈનો ત્યાગ કરવા. અને એના
