________________
१६८
( ii ) મુષ્ઠિ સહિત—મુઠ્ઠી વાળીને છૂટી ન કરે ત્યાં સુધી. ( iii ) ગ્રન્થિ સહિત–વસ્ત્ર કે દોરાની ગાંઠ છૂટી ન કરે ત્યાં સુધી.
( iv ) ઘર સહિત -ઘરમાં પ્રવેશ ન કરે ત્યાં સુધી. ( v ) સ્વેદ સહિત—પરસેવાના બિંદુ ન સૂકાય ત્યાં સુધી. ( vi ) ઉચ્છવાસ સહિત—આટલા શ્વાસેાશ્વાસ ન થાય ત્યાં સુધી.
( vii) સ્તિમુક સહિત — જળના બિંદુ ન સૂકાય ત્યાં સુધી.
( viii ) દીપક સહિત—દીપક ન મુઝાય ત્યાં સુધી. ઉપરના આઠમાંના કાઈ પણ સંકેત પૂર્ણ થયા પહેલાં મુખમાં કઈ વસ્તુ લે તે પચ્ચકખાણુ ભાંગવાથી આલેચના લેવી પડે. આ પચ્ચકખાણા ૧ અથવા ૩ નવકાર ગણીને પારવા. આ પચ્ચકખાણ કરવાથી ભાજન સિવાયના કાળ વિરતિવાળા ગણાય છે. દરરાજ એકાસણું કરનારને એક માસમાં ૨૯ ઉપવાસ, અને ખીયાસણું' કરનારને ૨૮ ઉપવાસના લાભ મળે છે. છૂટા શ્રાવકને પણ વિરતિપણાના લાભ મળે છે. માટે ક્ષણુ માત્ર પણ અવિરતિમાં ન રહેવું. શ્રાવક તથા સાધુને આ પચ્ચક્ખાણા પ્રતિદિન ઉપયાગી છે.
૧૦ અદ્દા
પચ્ચક્ખાણુ—અદ્ધા એટલે કાળ. કાળની મર્યાદાવાળા નવકારસી, પારિસી, સાદ્ધ પરિસી, પુરિમટ્ટુ, અવઠ્ઠુ, એકાસણુ* ઉપવાસ વગેરે અદ્ધા પચ્ચક્ખાણ કહેવાય છે. તેના ૧૦ પ્રકાર છે:
પૂર્વે ૧૦ પ્રકારના પચ્ચકખાણુમાં દેશનું અહ્વા પચ્ચકખાણુ કહ્યું, તેના ૧૦ ભેદ દ્વારા ખીજી રીતે તેજ દ્વાર દર્શાવાય છે.
