________________
१२२ श्री जम्बूद्वीप संग्रहणी या
लघु संग्रहणी જીવવિચાર-નવતત્વ-દંડકના અભ્યાસ પછી પુનજન્મ, આત્માનું નિત્યપણું અને મોક્ષ જેવાં શાશ્વત પદાર્થોની સાચી પ્રતીતિ થાય છે. પછી જીવ સ્વ-સ્વકર્માનુસાર જુદા જુદા સ્વરૂપે કયા ક્ષેત્રોમાં ઉત્પન્ન થતું હશે? એના વિચારમાં કાલક અખિલ વિશ્વના જ્ઞાનની જરૂર છે.
હાલનું સાયન્સ હજી શોધાય છે, તે શેધ અપૂર્ણ છે. અને તેઓના નકકી કરેલા ઘણા સિદ્ધાંતે પણ પાછળથી તદ્દન બદલાઈ ગયા છે. આજે પણ વિજ્ઞાનની જે વાત કે શોધ માટે કરડે રૂપીઆ ખર્ચાય છે, તે જ વાત જૈનધર્માના સિદ્ધાંતના એક જ પદ કે ગાથામાં અનંતકાલથી બતાવી દીધી હોય છે.
પ્રભુ મહાવીરે કેવલજ્ઞાનથી જાણેલા પદાર્થો જગતના છના કેવળ ઉપકાર માટે જ કહ્યા છે, કેમકે પ્રભુ પિતે સ્વાર્થ કે રાગદ્વેષથી રહિત હતા. તેથી એમના વચનમાં જરા પણ શંકા લાવવાને અવકાશ નથી. વળી પદાર્થોને આટલો વિસ્તાર, ચક્કસ સંખ્યા, અને વિસ્તૃત સ્વરૂપ અસર્વજ્ઞ કહી શકે નહિ.
આપણે જે સ્થાને રહીએ છીએ તે તિøલોક છે, નીચે સાત નારકે અધોલકમાં છે, ઉપર સિદ્ધ શિલા સુધી સાત રાજલેક એ ઉર્વલોક છે, તિથ્થલેકમાં મધ્યબિદમાં રહેલ જંબુદ્વીપનું સંક્ષેપમાં સ્વરૂપ સમજાવવા શ્રી હરિભદ્રસૂરિ મહારાજે જમ્બુદ્વીપ સંગ્રહણું પ્રકરણ રચ્યું છે.
