________________
૧૨૧૦
બત્રીશીના સથવારે-કલ્યાણની પગથારે-૮ આમાં કોઈ વાંધો નથી. પણ એમના મતે એ કલ્પિતદેવદ્રવ્ય નથી. એટલે આપણે એમને પૂછીએ છીએ કે જો એ કલ્પિતદેવદ્રવ્ય નથી તો સૂરિપુરંદર શ્રી હરિભદ્રસૂરિજી મહારાજે સંબોધ પ્રકરણમાં દેવદ્રવ્યના પૂજા (આદાન), નિર્માલ્ય અને કલ્પિતદેવદ્રવ્ય એમ જે ત્રણ પ્રકાર બતાવ્યા છે. એમાંથી શેમાં એનો સમાવેશ કરશો ? તો તેઓનો જવાબ છે : ત્રણમાંથી એકેયમાં નહિ.
મુનિશ્રી (=લેખક મુ. શ્રી સંયમકીર્તિવિજયજી) પૃ. ૪૦ પર લખે છે કે - ‘તે ત્રણ પ્રકારમાં દેવદ્રવ્યના તમામ પ્રકારોને સમાવવાનું ગ્રંથકારે ક્યાંયે કહ્યું નથી, લખ્યું નથી... એ ત્રણ પ્રકારમાં દેવદ્રવ્યના તમામ પ્રકારોને સમાવવાનો આગ્રહ (કદાગ્રહ) શાસ્ત્રીય નથી. એ પણ જાણવું...'
વળી એમણે પૃ. ૪૧ પર દ્રવ્યસપ્તતિકા ગ્રંથની પૂ. વિદ્યાવિજયજી મ.સા. રચિત અવસૂરિના આધારે દેવદ્રવ્યના (૧) દેવ આગળ ધરેલું... (૨) સંકલ્પ વડે, (૩) મન-વચન-કાયાથી નિર્ધારિત, (૪) ચોપડામાં લખાણથી નિર્ધારિત, (૫) ઉછામણી બોલીને શ્રી સંઘને અર્પણ કરેલ દ્રવ્ય (૬) આદાન-કલ્પિત-નિર્માલ્ય આદિ... આવા ભેદો દર્શાવ્યા છે. વળી એમની દલીલ છે કે આમાં પાંચમા નંબરમાં ઉછામણીના દ્રવ્યનો ને છઠ્ઠા નંબરમાં કલ્પિત દેવદ્રવ્યનો... એમ અલગ ઉલ્લેખ છે... માટે ઉછામણીદ્રવ્યનો કલ્પિતદેવદ્રવ્યમાં સમાવેશ કરી શકાય નહિ.
આપણે આના પર વિચાર કરીએ. શ્રી તત્ત્વાર્થ સૂત્રમાં નીવાળીવાન્નવ- બંધસંવનિર્ઝરામોક્ષાસ્તત્ત્વમ્ I-II એમ જીવ, અજીવ, આસવ, બંધ, સંવર, નિર્જરા અને મોક્ષ એમ ૭ તત્ત્વો કહ્યા છે. જ્યારે શ્રી નવતત્ત્વ પ્રકરણમાં નીવાનીવાપુાં પાવાસવસંવરો ય
