________________
सूत्रानुसानमा
[हतीचा सावधपरिहारी पापकर्मभेषजस्थानभूतान्याचार्यवचनानि विदधदपरसाधुभ्यः साधुकारमशेषकाशवाचामोति । यस्त्वाचार्योपदेशमन्तरेण स्वच्छन्दतया गच्छामिर्गत्यैकाकिविहारितां प्रतिपद्यते सक बहुदोषभाग भवति, यती ह्यसौ न सूत्रार्थनिष्पन्नो न वा गीतार्थो नापि सम्यक् परिणतधर्मपरमार्थः, तथाभूतश्चानेके पापधर्माणः पाषण्डिकाः प्रतारयन्ति गच्छादहिः कारयन्ति । विषयोउन्मुखतोपादितमपगतपरलोकभयं तं निस्सारं मन्यमानाः कुतीर्थिकाः स्वजना राजादयो का हरन्ति, वत्र पाण्डिका नास्ति युष्मदर्शनेऽग्निप्रज्वालनविषापहारशिखाच्छेदादिकाः प्रत्यया अभिमाधष्टगुणमैअर्यम् , मका युष्मदर्शनमनेकराजाश्रितम् , अहिंसापि दुःसाध्या, लोकस्य जीवव्याप्नत्वात् , नापि भक्तां सानादिकं शौचमस्तीत्येवं तं प्रतारयन्ति । स्वजनाश्च भवन्तं विना नास्माकं कश्चित् पोषक: पोम्यो वाऽस्ति, त्वमेवास्माकं सर्वस्वम् , त्वया विना सर्व शून्यमाभातीत्येवं धर्माच्यावयन्ति, एवं राजा10 दयोऽपि । तस्मादेकाकित्वे बहुदोषसम्भवात् कृतप्रतिज्ञानिहाय गुरोरन्तिके तिष्ठेत् , तत्रस्थो भगवनधानं सदनुष्ठानतोऽवभासयेत् तदन्तिके निवसन् विषयकषायाभ्यामात्मानं हियमानं ज्ञात्वा क्षिप्रमेवाचार्योपदेशात् खत एव वा निवर्त्तयति, स्थानशयनासनगमनादौ तपश्चरणादौ ये समाचारातो समायुक्तो भवति, सुसाधुर्हि यत्र कायोत्सर्गादिकं विधत्ते तत्र सम्यक् प्रत्युपेक्षणादिकां क्रियां करोति कायोत्सर्गश्च मेरुरिव निष्प्रकम्पः शरीरनिःस्पृहो विधत्ते, शयनश्च कुर्वन् प्रत्युपेक्ष्य संस्तारकं 15 तद्भुवं कायं चोदितकाले गुरुभिरनुज्ञातः स्वपेत् तत्रापि जाप्रदिव नात्यन्तम् , एवमासनादिष्वपि तिष्टता पूर्ववत्सङ्गचितगात्रेण स्वाध्यायध्यानपरायणेन सुसाधुना भवितव्यम् । तदेवमादिसुसाधुक्रियायुक्तो गुरुकुलनिवासी सुसाधुर्भवतीति ॥ ४७ ॥
- तस्सैव फेलान्तरमाह... स जलवाहिन्यापि चोदितो न क्रोधकृत् ॥४८॥ 20 स इति, यो गुरुकुलवासात् स्थानशयनासनसमितिगुप्तिषु प्राप्तप्रज्ञः प्रतिषिद्धसर्वप्रमादो
गुरूपदेशादेवातिक्रान्तचित्तविप्लुतिरन्येषामपि तदपनयनसमर्थः स गुर्वन्तिके वसन् कचित् प्रमादस्खलितो यदि भवेत्तदा जलवाहिन्या दास्याऽपि क्षुद्रगृहस्थानामप्येतन युज्यते कत्तुं यद्भवताऽऽरब्धमिति चोदितो ममैवैतच्छ्रेय इत्येवम्मन्यमानो न क्रोधकारी भवति किमुत परतीर्थिकेन खतीथिकेन क्यसा लघुना साधुना वयोऽधिकेन श्रुताधिकेन वा, किन्तु भवतैवंविधमसदाचरणं न विधेयं पूर्वर्षिभिरनुष्ठितमेवंविधमनुष्ठेयमिति प्रेरितस्तथा करिष्यामीत्येवं मध्यस्थवृस्या प्रतिशृणुयात्, मिथ्यादु
कृतादिना वा निवर्तेत, प्रेरणमिदं ममैव श्रेयः, यत एतद्भयात् कत्वित्पुनः प्रमादं न कुर्याम् , न वाऽसदाचरणमनुतिष्ठेवमिति मन्येत, न तु कुप्येत् , दुर्वचने वा केनचिदभिहिते न क्रुध्येत्, चिन्तयेच्च 'आक्रुष्टेन मतिमता तत्त्वार्थविचारणे मतिः कार्या । यदि सत्यं कः कोपः स्यादमृतं किं नु कोपेने'ति ।
एक्श्च यथा सजलजलधराच्छादितबहलान्धकारायां रात्रौ नायकोऽटव्यादौ स्वस्वस्तप्रदेशोऽपि ३0 पन्थानमन्धकारामृतत्वात् स्वहस्तादिकमप्यपश्यन्न सम्यक् परिच्छिनत्ति, स एव च सूर्यस्याभ्युद्दमेनापनीले तमसि प्रकाशिते च दिक्चक्रे सम्यगाविर्भूते पाषाणहिनिम्नोन्नतादिके विवक्षितदेशप्रापर्क सर्पसभिव्यकचक्षुर्गुणकोपविचारणतः सम्बगलाच्छति क्यैवाभिनवप्रवाजितोऽपि सम्बगपरिवाना