________________
રરર
જીવન જીવાય જ નહિ. જેમ શરીર અને તેના આધારભૂત આહારપાણીને સંયમમાં ઉપકારક માન્યા છે, તેમ વસ્ત્રપાત્રાદિ ધર્મ ઉપકરણો પણ સંયમમાં ઉપકારક છે, પરિગ્રહ નથી. સંયમમાં ઉપકારક ઉપકરણે રાખવા છતાં તેમાં નિર્મમભાવ કેળવવા દ્વારા નિષ્પરિગ્રહતાને જ દઢ કરવામાં તે ઉપયોગી બને છે. જ્ઞાની એવા અપ્રમત્ત સાધુને તે સંયમસાધક વસ્તુને ઉપગ કરવા છતાં નિર્મમભાવ દઢ થાય છે. હા, ધર્મ ઉપકરણમાં મમત્વાદિ થાય તે તે પરિગ્રહ છે. ધર્મ સાધનાથે રાખવા માત્રથી પરિગ્રહ નથી.
હવે તત્વથી પરિગ્રહ અને અપરિગ્રહનું સ્વરૂપ જણાવે છેमूर्छाच्छन्नधियां सर्व', जगदेव परिग्रहः । मूर्छया रहितानां तु, जगदेवाऽपरिग्रहः ॥८॥
અથ: જેઓની બુદ્ધિ મૂછથી આવૃત્ત (મૂછવાળી) છે તેઓને સઘળુંય જગત પરિચહ છે. પરંતુ મૂછથી રહિત આત્માઓને તે સઘળુંય જગત અપરિહરૂપ છે.
ભાવાર્થ : તત્વથી દરિદ્ર- રંક પણ અપ્રાપ્ત પદાર્થોમાં પણ જે મમતા કરે છે, તે રાજગૃહીના કમકની જેમ તે પરિવહી બની દુર્ગતિમાં જાય છે અને છ ખંડની દ્ધિ ભેગવવા છતાં ભરતીકી વગેરેની જેમ જે નિર્મમભાવવાળે બને છે, તે અપરિગ્રહી એ તે મુક્તિને પામે છે. ગૃહસ્થ
