________________
૧૧૦
સાથે ગૌણપણે જ્ઞાન પશુ હોય જ છે. માત્ર તે અવસ્થામાં તેને ક્રિયા મુખ્ય અને જ્ઞાન ગૌણુભાવે હાય છે. પછી જ્યારે ચિત્તશુદ્ધિ થતાં આત્માના શુદ્ધ સ્વરૂપનું જ્ઞાન–ભાન થાય છે, ત્યારે તેની સાધનામાં જ્ઞાન મુખ્ય હોય છે, અને ક્રિયારહિત જ્ઞાન પાંગળુ હાવાથી જ્ઞાન સાથે ક્રિયા ગૌણુપર્ણો પણ હોય જ છે. એમ સાધકની ચેાગ્યતાને આશ્રયીને પ્રથમ કક્ષામાં તેને ક્રિયાની મુખ્યતા હાય છે, અને જ્ઞાનની ગૌણતા હાય છે. તે પછી ઉત્તર કક્ષામાં જ્ઞાનની મુખ્યતા અને ક્રિયાની ગૌણુતા હાય છે. વસ્તુતઃ તે જ્ઞાન-ક્રિયા અને સાથે હાય છે.
सज्ञानं यदनुष्ठानं, न लिप्तं दोषपङ्कतः । शुद्धबुद्धस्वभावाय, तस्मै भगवते नमः ||८||
અર્થ : જ્ઞાન સહિત જેની ક્રિયા દોષરૂપ કાદવથી ખરડાતી નથી, તે શુદ્ધ (ક્રિયા) અને યુદ્ધ (જ્ઞાન) સ્વભાવવાળા ભગવંતને નમસ્કાર થાઓ !
ભાષા : જે મહાત્માની ક્રિયા જ્ઞાનપૂર્ણાંકની છે, તેને ક્રિયાના ગ રૂપ દોષ લાગતા નથી, અર્થાત્ જ્ઞાનપૂર્વકની શુદ્ધ ક્રિયાથી જેને આત્મા ઉપશમ ભાવને પામ્યા છે, તે ક્રિયાથી શુદ્ધ અને જ્ઞાનથી યુદ્ધ સ્વભાવવાળા ભગવાન (પરમ ચૈાગીને) નમસ્કાર થાએ.
અહી' એ રહસ્ય જણાવ્યુ છે, કે આત્માના શુદ્ધ સ્વરૂપનુ” જ્ઞાન થવાથી આત્માને પુદ્ગલના સંગ વિકારરૂપ જણાય છે. તેથી ક્રિયા દ્વારા યાગી પુગલના સંગથી છૂટવા
